Chiều 04/9, Khoa Sinh học – Công nghệ Sinh học, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM tổ chức seminar học thuật với chủ đề “Động lực hệ thống sinh thái – xã hội: Góc nhìn tập trung vào các bên liên quan trong bảo tồn” (Social-ecological system dynamics: a stakeholder-focused perspective on conservation). Chương trình có phần trình bày của PGS.TS. Jean Hugé, Giáo sư thỉnh giảng tại ĐHQG-HCM.
Seminar do Bộ môn Sinh thái – Sinh học Tiến hóa tổ chức, tập trung vào việc tìm hiểu và quản lý sự thay đổi trong các hệ sinh thái – xã hội (Social-Ecological Systems – SES). Đây là hướng tiếp cận liên ngành, xem xét mối quan hệ giữa con người, hệ sinh thái và các cơ chế quản trị trong nghiên cứu, quản lý tài nguyên và bảo tồn đa dạng sinh học.
Trong phần trình bày, PGS.TS. Jean Hugé giới thiệu cách tiếp cận tập trung vào các bên liên quan trong nghiên cứu bảo tồn. Các hệ thống được đề cập gồm rừng ngập mặn, vùng ven biển, đảo nhỏ, hồ, khu bảo tồn và khu dự trữ sinh quyển. Thông qua các trường hợp này, báo cáo nhấn mạnh vai trò của việc nhận diện quan điểm, lợi ích và mạng lưới tương tác giữa các nhóm liên quan trong quá trình ra quyết định bảo tồn.
PGS.TS. Jean Hugé hiện tham gia giảng dạy và nghiên cứu tại nhiều viện, trường đại học quốc tế. Trong các nghiên cứu về hệ sinh thái – xã hội, ông sử dụng nhiều phương pháp tiếp cận có sự tham gia của các bên liên quan như Phương pháp Q (Q methodology), Phân tích mạng lưới xã hội (Social Network Analysis – SNA), Kỹ thuật Delphi và khảo sát sinh học dân tộc học.
Một trong những nội dung được trình bày tại seminar là nghiên cứu về hệ sinh thái – xã hội rừng ngập mặn tại Sri Lanka. Nghiên cứu tập trung đánh giá các dịch vụ hệ sinh thái, góc nhìn của cộng đồng và mạng lưới hợp tác giữa các bên liên quan trong quản lý, bảo tồn rừng ngập mặn. Từ trường hợp này, báo cáo cho thấy bảo tồn không chỉ là vấn đề sinh thái, mà còn gắn với sinh kế, nhận thức cộng đồng, năng lực phối hợp và cơ chế quản trị địa phương.
Bên cạnh đó, PGS.TS. Jean Hugé chia sẻ các nghiên cứu về dịch vụ hệ sinh thái tại châu Phi. Các kết quả này đã góp phần xây dựng công cụ hướng dẫn cho UNESCO trong đánh giá nhanh dịch vụ hệ sinh thái tại các Khu dự trữ sinh quyển châu Phi. Báo cáo cũng đề cập đến cách tiếp cận đa chiều trong đánh giá giá trị của thiên nhiên, bao gồm góc nhìn lấy con người làm trung tâm (Anthropocentrism), lấy tự nhiên làm trung tâm (Ecocentrism) và đa trung tâm (Pluricentrism).
Ở lĩnh vực chính sách đa dạng sinh học và đánh giá tác động môi trường (Environmental Impact Assessment – EIA), báo cáo phân tích việc lồng ghép bảo tồn đa dạng sinh học vào các đánh giá tác động môi trường trong những dự án phát triển quốc tế, với một số trường hợp nghiên cứu tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Madagascar. Nội dung này cho thấy yêu cầu kết nối giữa bằng chứng khoa học, chính sách phát triển và mục tiêu bảo tồn trong quá trình ra quyết định.
Một hướng nghiên cứu khác được giới thiệu liên quan đến các xung đột trong bảo tồn, trong đó có xung đột giữa con người và động vật hoang dã tại quần đảo Galápagos, Ecuador, cũng như những chuyển biến trong cơ chế quản lý tại Vườn quốc gia Pendjari, Benin. Các trường hợp này tiếp cận vấn đề bảo tồn từ mối quan hệ giữa cộng đồng, hệ sinh thái và mô hình quản trị, qua đó làm rõ tính phức hợp của các thách thức bảo tồn trong bối cảnh phát triển hiện nay.
Bên cạnh các kết quả nghiên cứu, seminar cũng mở ra trao đổi về cơ hội hợp tác giữa PGS.TS. Jean Hugé với Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM và các đối tác tại Việt Nam. Các hướng hợp tác được đề cập gồm khai thác các nguồn tài trợ song phương như VLIR-UOS, BELSPO, FWO-NAFOSTED và NUFFIC; đồng thời thúc đẩy đề xuất RECOVMAN về tăng cường khả năng chống chịu cho hệ sinh thái ven biển Việt Nam.
Trong lĩnh vực đào tạo, các cơ hội hợp tác bao gồm đồng hướng dẫn học viên cao học tại Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM và kết nối người học với các chương trình thạc sĩ quốc tế như Tropimundo và Oceans & Lakes. Hoạt động trao đổi học thuật cũng có thể được mở rộng thông qua chương trình VNU350, học bổng Global Minds, trao đổi cán bộ và đồng tổ chức các hội thảo chuyên đề quốc tế.