Ngày 13/4/2026, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh phối hợp với Trường Đại học VinUni tổ chức Hội thảo khoa học “Dạy và học Toán trong kỷ nguyên công nghệ” tại Trường Đại học Khoa học tự nhiên.
Phát biểu khai mạc, GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai – Giám đốc ĐHQG TP.HCM cho rằng, trong bối cảnh khi khoa học – công nghệ phát triển với tốc độ chưa từng có và trở thành động lực cốt lõi của nền kinh tế tri thức, năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia ngày nay không còn chỉ dựa vào tài nguyên hay lao động, mà phụ thuộc ngày càng sâu sắc vào năng lực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và làm chủ các công nghệ chiến lược. Theo đó, Toán học không chỉ đóng vai trò nền tảng mà còn là “hạ tầng vô hình” nâng đỡ toàn bộ hệ thống công nghệ hiện đại.
Tuy nhiên, theo Giám đốc ĐHQG-HCM, giữa tiềm năng và thực tiễn vẫn còn tồn tại khoảng cách đáng kể. Mặc dù ĐHQG TPHCM có nhiều học sinh giỏi toán và đội ngũ nhà toán học chất lượng cao, song việc kết nối toán học với các lĩnh vực công nghệ và ứng dụng thực tiễn trong chương trình đào tạo vẫn còn hạn chế. Trong khi đó, xu hướng quốc tế cho thấy chương trình toán học hiện đại đang chuyển mạnh theo hướng tăng cường tư duy mô hình hoá, tư duy tính toán, tăng tính liên ngành và tăng khả năng chuyển giao kiến thức sang các bối cảnh thực tiễn để giải quyết các vấn đề của đời sống.
Từ thực tiễn này, GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai đặt ra 3 câu hỏi mang tính định hướng: học Toán để làm gì, làm thế nào để toán học trở thành động lực phát triển của các ngành, và cần đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy ra sao để đón đầu xu hướng toàn cầu.
Theo đó, thách thức lớn nhất không phải là thay đổi từng học phần hay nội dung riêng lẻ, mà là phải “thiết kế lại con đường học Toán” một cách tổng thể, xuyên suốt từ bậc phổ thông đến đại học và sau đại học, bảo đảm người học từng bước hình thành các năng lực cốt lõi như tư duy mô hình hóa, xác suất – thống kê, tối ưu, thuật toán, tính toán khoa học, phân tích dữ liệu và khả năng làm việc liên ngành.
Hội thảo có sự tham gia của nhiều nhà khoa học uy tín trong và ngoài nước như GS. Vũ Hà Văn (Đại học Hong Kong, Giám đốc khoa học VinIF), GS. Nguyễn Hoài Minh (Đại học Sorbonne, Pháp), GS. Nguyễn Hùng Minh Tân (Đại học Quốc gia Singapore), cùng GS.TS. Đặng Đức Trọng, PGS.TS. Trần Minh Triết và TS. Võ Đức Cẩm Hải (Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM).
Các tham luận đã làm rõ vai trò ngày càng mở rộng của Toán học trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu và công nghệ bán dẫn, đồng thời chỉ ra sự chuyển dịch bản chất của Toán học – từ một ngành khoa học nền tảng trở thành “ngôn ngữ thiết kế của công nghệ” và “hạ tầng tri thức của đổi mới sáng tạo”.
Ở góc độ phương pháp đào tạo, GS.TS. Đặng Đức Trọng – Khoa Toán – Tin học, Trường Đại học Khoa học tự nhiên đề xuất cần thay đổi vai trò của người học, chuyển từ tiếp nhận thụ động sang chủ động khám phá. Theo đó, giảng viên cần tạo ra các tình huống học tập buộc sinh viên phải suy nghĩ, tự chứng minh và tiếp cận các bài toán mở, qua đó hình thành năng lực nghiên cứu thực chất.
Với tham luận “Dạy toán trong kỷ nguyên công nghệ”, GS. Vũ Hà Văn – Đại học Hong Kong, Giám đốc khoa học VinIF nhấn mạnh Toán học là nền tảng của nhiều ngành khoa học và công nghệ, đồng thời là yếu tố then chốt trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều chương trình đào tạo còn nặng lý thuyết, chậm cập nhật, dẫn đến tình trạng sinh viên phải “học lại” khi tham gia vào các lĩnh vực công nghệ cao. “Đổi mới cách dạy và học toán không còn là câu chuyện riêng của giáo dục mà trở thành một bài toán mang tầm quốc gia”, GS. Văn nói.
Cùng quan điểm, GS. Nguyễn Hoài Minh – Đại học Sorbonne (Pháp) cho rằng trí tuệ nhân tạo đang tác động mạnh mẽ đến cả nghiên cứu và giảng dạy Toán học, mở ra khả năng cá thể hóa việc học và nâng cao hiệu quả tiếp cận tri thức. Từ đó, chương trình đào tạo cần được điều chỉnh theo hướng tăng cường các học phần cốt lõi như xác suất – thống kê, đại số tuyến tính, tối ưu hóa, đồng thời đưa các nội dung như giải tích số vào giảng dạy sớm hơn, tinh giản các học phần ít tính liên thông. Phương thức giảng dạy và đánh giá cũng cần được đổi mới phù hợp với bối cảnh công nghệ.
Ở góc độ ứng dụng, PGS.TS. Trần Minh Triết – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM trình bày về mối quan hệ giữa Toán học và trí tuệ nhân tạo, từ nền tảng logic đến các hướng đổi mới công nghệ, đồng thời giới thiệu các thành tích nổi bật của sinh viên và học viên Nhà trường. Bên cạnh đó, ông đề nghị tăng cường đưa các tình huống thực tiễn, gần gũi với người học vào giảng dạy nhằm nâng cao khả năng vận dụng Toán học trong giải quyết các bài toán thực tế.
Các ý kiến tại hội thảo thống nhất rằng, để Toán học thực sự trở thành động lực phát triển, cần có sự đổi mới đồng bộ từ chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy đến cơ chế phối hợp giữa nhà trường, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu. Việc gắn kết giữa lý thuyết và ứng dụng, giữa đào tạo và nhu cầu xã hội được xem là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Người tham dự trao đổi và đóng góp ý kiến tại phiên thảo luận.
Hội thảo được kỳ vọng sẽ tạo ra những đề xuất cụ thể, mang tính hành động, góp phần thúc đẩy đổi mới giáo dục Toán học tại Việt Nam; đồng thời phát triển nguồn nhân lực Toán học chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của các ngành công nghệ chiến lược trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay.
