Ngày 6/6, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM tổ chức Hội thảo “Nhu cầu và giải pháp giảng dạy Thống kê trong các ngành khoa học cơ bản năm 2026”. Chương trình do Khoa Toán – Tin học phối hợp cùng Khoa Sinh học – Công nghệ Sinh học thực hiện, thu hút sự tham gia của các nhà khoa học, giảng viên, chuyên gia và người học quan tâm đến lĩnh vực thống kê, khoa học dữ liệu và giáo dục đại học.
Trong bối cảnh dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi phương thức nghiên cứu, sản xuất và quản trị ở hầu hết các lĩnh vực, Thống kê ngày càng khẳng định vai trò là nền tảng quan trọng giúp người học tiếp cận, phân tích và khai thác dữ liệu phục vụ nghiên cứu khoa học cũng như giải quyết các vấn đề thực tiễn. Đây cũng là lý do hội thảo được tổ chức nhằm đánh giá thực trạng giảng dạy Thống kê hiện nay, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả đào tạo trong các ngành khoa học cơ bản.
Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Trương Hải Nhung – Trưởng Khoa Sinh học – Công nghệ Sinh học cho rằng, cùng với xu hướng phát triển khoa học theo hướng liên ngành và dựa trên dữ liệu, năng lực tư duy thống kê đang trở thành một trong những yêu cầu thiết yếu đối với người học. Theo cô, việc trang bị cho sinh viên khả năng phân tích, diễn giải và sử dụng dữ liệu một cách khoa học sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, đồng thời tạo nền tảng để người học thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của khoa học và công nghệ.
Tại hội thảo, các báo cáo chuyên đề đã tập trung phân tích thực trạng giảng dạy và học tập Thống kê trong môi trường đại học hiện nay.
TS. Võ Đức Cẩm Hải – Trưởng Khoa Toán – Tin học đã chia sẻ bức tranh tổng quan về hoạt động đào tạo Toán – Thống kê tại Trường Đại học Khoa học tự nhiên, đồng thời nhấn mạnh vai trò của các kiến thức nền tảng trong việc giúp sinh viên tiếp cận hiệu quả các lĩnh vực chuyên môn ngày càng gắn với dữ liệu.
Tiếp nối chương trình, TS. Tô Đức Khánh – Giảng viên Khoa Toán – Tin học phân tích những khó khăn, thách thức trong quá trình giảng dạy và học tập Thống kê hiện nay. Theo ông, thách thức lớn nhất không chỉ nằm ở việc truyền đạt kiến thức lý thuyết mà còn ở khả năng giúp người học vận dụng các phương pháp và công cụ thống kê vào giải quyết những bài toán thực tế trong nghiên cứu và nghề nghiệp. Từ đó, ông đề xuất các hướng đổi mới về nội dung học phần, phương pháp giảng dạy và tăng cường tính ứng dụng trong đào tạo.
Bên cạnh các vấn đề về đào tạo, hội thảo cũng dành nhiều thời lượng để trao đổi về vai trò của Thống kê trong bối cảnh khoa học dữ liệu và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ.
Trong tham luận “Chuyển hóa dữ liệu thành tri thức: Vai trò của Thống kê và AI trong khoa học thực nghiệm”, TS. Lưu Phúc Lợi – Trưởng phòng Nghiên cứu Khoa học, Viện Nghiên cứu Ứng dụng Khoa học sức khỏe và Lão hóa, Bệnh viện Thống Nhất đã chỉ ra rằng các phương pháp thống kê vẫn giữ vai trò cốt lõi trong toàn bộ quá trình nghiên cứu, từ thiết kế thí nghiệm, xử lý dữ liệu, xây dựng mô hình đến hỗ trợ ra quyết định khoa học. Đồng thời, sự phát triển của AI càng làm nổi bật tầm quan trọng của tư duy định lượng và năng lực phân tích dữ liệu trong nghiên cứu hiện đại.
Các tham luận tiếp theo tiếp tục mở rộng góc nhìn về ứng dụng Thống kê trong nhiều lĩnh vực khoa học cơ bản. TS. Đặng Lê Anh Tuấn – Giảng viên Khoa Sinh học – Công nghệ Sinh học chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng Thống kê trong nghiên cứu Sinh học và Công nghệ Sinh học. TS. Phạm Tấn Hùng – Giảng viên Khoa Khoa học liên ngành trình bày vai trò của Thống kê trong bài toán khám phá vật liệu bằng AI, từ dữ liệu thực nghiệm đến xây dựng mô hình dự đoán và sàng lọc thông lượng cao. TS. Nguyễn Thị Huỳnh Trâm – Giảng viên Khoa Môi trường mang đến góc nhìn về việc thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết thống kê và kỹ năng phân tích dữ liệu môi trường.
Những tham luận này cho thấy Thống kê không còn là một lĩnh vực riêng lẻ mà đang trở thành ngôn ngữ chung của nhiều ngành khoa học, đóng vai trò kết nối giữa dữ liệu, công nghệ và tri thức.
TS. Đặng Lê Anh Tuấn chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng Thống kê trong nghiên cứu Sinh học - CNSH. 
TS. Phạm Tấn Hùng trình bày tham luận về vai trò của Thống kê trong bài toán khám phá vật liệu bằng AI. 
TS. Nguyễn Thị Huỳnh Trâm trao đổi về việc kết nối lý thuyết thống kê với kỹ năng phân tích dữ liệu môi trường.
Bên cạnh các báo cáo chuyên đề, phiên thảo luận chung ghi nhận nhiều ý kiến trao đổi từ giảng viên, nhà nghiên cứu và người học về chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy, mức độ tích hợp các công cụ phân tích dữ liệu và AI trong học tập, cũng như các giải pháp nâng cao năng lực ứng dụng Thống kê cho sinh viên thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau.
Các ý kiến tại hội thảo thống nhất rằng việc đổi mới giảng dạy Thống kê cần gắn với dữ liệu thực, tăng cường các bài toán ứng dụng, đẩy mạnh khai thác công nghệ số và phát triển tư duy phân tích dữ liệu cho người học. Đây được xem là những định hướng quan trọng nhằm giúp sinh viên thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động và môi trường nghiên cứu trong thời đại dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.
Hội thảo không chỉ mở ra diễn đàn trao đổi học thuật giữa các đơn vị đào tạo và nghiên cứu mà còn góp phần khẳng định vai trò của Thống kê như một năng lực nền tảng của khoa học hiện đại. Trong bối cảnh dữ liệu đang trở thành nguồn lực chiến lược của xã hội số, việc đổi mới giảng dạy Thống kê không chỉ là yêu cầu của giáo dục đại học mà còn là bước chuẩn bị cần thiết để đào tạo nguồn nhân lực có khả năng làm chủ dữ liệu, công nghệ và các công cụ trí tuệ nhân tạo trong tương lai.
