Hơn 100 đại biểu gồm các nhà khoa học, chuyên gia bảo tồn, cán bộ quản lý và nông dân đã tham dự hội thảo “Giải pháp quản lý ốc bươu vàng trên ruộng lúa theo hướng nông nghiệp sinh thái”, nhằm tìm kiếm các giải pháp kiểm soát dịch hại hiệu quả, giảm phụ thuộc vào hóa chất và thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp bền vững tại Đồng bằng sông Cửu Long.
Ngày 28/5/2026, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐĐHQG-HCM phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp tổ chức hội thảo “Giải pháp quản lý ốc bươu vàng trên ruộng lúa theo hướng nông nghiệp sinh thái” tại xã Tràm Chim, tỉnh Đồng Tháp. Tham dự hội thảo có ông Lê Hà Luân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp; ông Văn Chí Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM; cùng hơn 100 đại biểu là các nhà khoa học, chuyên gia bảo tồn, cán bộ quản lý địa phương và nông dân trong khu vực.
Phát biểu tại hội thảo, lãnh đạo các đơn vị nhấn mạnh vai trò của khoa học công nghệ trong việc hỗ trợ ngành nông nghiệp ứng phó với các thách thức về dịch hại, đồng thời hướng đến mục tiêu phát triển nền nông nghiệp sinh thái, phát thải thấp và bền vững.
Hội thảo quy tụ nhiều chuyên gia trong các lĩnh vực sinh thái học, nông nghiệp và bảo vệ thực vật đến từ Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG Hà Nội, Đại học Cần Thơ, Trung tâm Bảo vệ thực vật phía Nam, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Cà Mau cùng đại diện các tổ chức bảo tồn như IUCN, WWF và Vườn quốc gia Tràm Chim.
Tại hội thảo, các nhà khoa học đã trình bày nhiều tham luận về đặc điểm sinh học, sinh thái của ốc bươu vàng cũng như các giải pháp quản lý tổng hợp theo hướng sinh học nhằm hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và bảo tồn đa dạng sinh học trên đồng ruộng.
Theo các chuyên gia, ốc bươu vàng hiện là một trong những đối tượng gây hại phổ biến trên ruộng lúa, đặc biệt trong giai đoạn lúa non. Tuy nhiên, việc quản lý loài này không nên chỉ dựa vào thuốc hóa học mà cần kết hợp đồng bộ nhiều giải pháp sinh thái như điều tiết mực nước hợp lý, thu gom thủ công, sử dụng bẫy dẫn dụ bằng thực vật, kết hợp nuôi vịt hoặc tận dụng các loài thiên địch tự nhiên để kiểm soát mật độ ốc. Thuốc hóa học chỉ nên được sử dụng khi các biện pháp sinh học không còn hiệu quả.
Các đại biểu cho rằng cách tiếp cận này không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn góp phần bảo vệ hệ sinh thái đồng ruộng, duy trì đa dạng sinh học và nâng cao chất lượng nông sản.
TS. Trần Triết, chuyên gia sinh thái học thuộc Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM và Hội Sếu Quốc tế, nhận định rằng sự hiện diện của chim, cá, cua, ếch nhái, côn trùng có ích và các loài thiên địch trên đồng ruộng là dấu hiệu cho thấy hệ sinh thái vẫn đang vận hành khỏe mạnh. Nếu được quản lý đúng cách, đa dạng sinh học có thể trở thành lực lượng hỗ trợ tự nhiên giúp nông dân bảo vệ mùa màng hiệu quả hơn.
Một trong những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là quan điểm xem ruộng lúa không chỉ là nơi sản xuất lương thực mà còn là một hệ sinh thái sống. Trong hệ sinh thái đó, các loài sinh vật tự nhiên đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái, hỗ trợ kiểm soát dịch hại và giảm áp lực sử dụng hóa chất nông nghiệp. Các chuyên gia cũng khẳng định nông nghiệp sinh thái không đồng nghĩa với việc từ bỏ năng suất hay quay trở lại phương thức canh tác truyền thống. Ngược lại, đây là hướng tiếp cận dựa trên cơ sở khoa học nhằm giảm chi phí đầu vào, hạn chế tác động môi trường và tạo ra sản phẩm an toàn hơn cho người tiêu dùng.
Sự tham gia của hơn 30 nông dân trực tiếp sản xuất lúa tại Đồng Tháp được xem là điểm nhấn quan trọng của hội thảo. Những chia sẻ từ thực tiễn sản xuất đã góp phần giúp các nhà khoa học và cơ quan quản lý đánh giá tính khả thi của các giải pháp được đề xuất.
Ông Bùi Quang Sang, đại diện đơn vị thực hành mô hình lúa sinh thái, cho biết việc phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc bảo vệ thực vật có thể mang lại hiệu quả nhanh nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro lâu dài. Theo ông, việc kết hợp nhiều biện pháp quản lý khác nhau và chỉ sử dụng thuốc khi thực sự cần thiết sẽ giúp đồng ruộng duy trì sức khỏe hệ sinh thái và phát triển bền vững hơn.
Theo các đại biểu, việc các nhà khoa học, cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức bảo tồn và người nông dân cùng tham gia đối thoại cho thấy xu hướng chuyển đổi sang nông nghiệp sinh thái đang nhận được sự quan tâm ngày càng lớn tại Đồng Tháp cũng như khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
Không chỉ dừng lại ở việc tìm giải pháp kiểm soát một đối tượng dịch hại trên ruộng lúa, hội thảo còn mở ra hướng tiếp cận rộng hơn trong phát triển nông nghiệp hiện đại: sản xuất gắn với bảo vệ hệ sinh thái, bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển sinh kế bền vững cho cộng đồng nông dân. Thông qua hoạt động này, Trường ĐH Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM tiếp tục khẳng định vai trò của một cơ sở giáo dục đại học gắn kết với cộng đồng, đưa tri thức khoa học vào thực tiễn, đồng hành cùng địa phương giải quyết các vấn đề cấp thiết của xã hội, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, phát thải thấp gắn với Đề án phát triển 1 triệu ha lúa chất lượng cao của Chính phủ tại Đồng bằng sông Cửu Long.