Nguyễn Đỗ Quốc Anh, 24 tuổi, là cựu sinh viên trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP HCM. Cuối năm ngoái, nam sinh và thầy hướng dẫn – thạc sĩ Cao Xuân Nam, giảng viên khoa Công nghệ thông tin, được cấp bằng sáng chế độc quyền cho sản phẩm “Robot chạy tự động kích thước nhỏ”.

Hai thầy trò cho hay robot có kích thước 6×8 cm, cấu trúc nhỏ gọn, chi phí rẻ, khả năng tùy biến cao. Sản phẩm còn được tích hợp hệ thống cảm biến và động cơ tốc độ cao, bộ xử lý tối ưu giúp di chuyển linh hoạt trong không gian hạn chế.

Robot có thể dùng cho học sinh, sinh viên tìm hiểu, thực hành lập trình nhúng hoặc nghiên cứu thuật toán tìm đường tối ưu. Điểm đột phá để được cấp bằng sáng chế là robot mang đầy đủ động cơ, tính năng trong một phiên bản siêu nhỏ.

“Việc thiết kế, lắp đặt động cơ trên không gian nhỏ nhất có thể là điều khó. Những sản phẩm hiện có trên thị trường to gấp 3-4 lần”, thầy Nam cho biết.

Theo thầy, Quốc Anh chủ động nghiên cứu mọi thứ, từ thiết kế cơ khí, mạch, tìm linh kiện, nơi gia công đến tự hàn những vi mạch trên bản mạch điện tử. Thầy chỉ đưa ra ý tưởng, điều chỉnh thiết kế.

Quốc Anh quê Gia Lai. Nam sinh kể từ nhỏ có tính tò mò. Nhiều đồ điện tử, xe đồ chơi trong nhà đều bị cậu tháo tung để xem bên trong có gì, nhưng “hầu hết đều không lắp lại được”. Bước ngoặt đến vào năm lớp 7, khi cậu tình cờ tìm thấy cuốn sách về mạch nhúng Arduino, rồi mày mò thiết kế hệ thống bật – tắt đèn điện.

Suốt những năm cấp 2 và cấp 3, Quốc Anh không đi học thêm. Thay vào đó, cậu dành trọn quỹ thời gian để tìm hiểu các loại mạch điện tử. Từ ngày học lớp 10, Quốc Anh bắt đầu tìm xem các sản phẩm robot từ nước ngoài trên YouTube.

Nhờ đó, mình nghiêm túc học tiếng Anh. Ban đầu xem không hiểu, phải dịch từng chữ rồi dần dần có thể tự đọc trơn tru”, nam sinh nhớ lại.

Quả ngọt đầu tiên đến sau một năm. Chế tạo cánh tay robot điều khiển bằng điện thoại, Quốc Anh giành giải khuyến khích cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh.

Tiếp đà đam mê, nam sinh thi đỗ vào ngành Công nghệ thông tin, chương trình liên kết đào tạo giữa trường Đại học Khoa học Tự nhiên và Đại học Công nghệ Auckland (AUT), New Zealand.

Vừa nhập học, Quốc Anh bị thu hút bởi câu lạc bộ Robotics – IoT và phòng thí nghiệm Trí tuệ nhân tạo (AILab) do thầy Cao Xuân Nam làm chủ nhiệm. Trong các cuộc trò chuyện, cả hai tâm đắc chủ đề “micromouse” – robot tự hành nhỏ gọn, thông minh.

Thầy trò bắt tay nghiên cứu từ năm 2020, trải qua hàng trăm lần thử, hỏng phải bỏ đi làm lại. Những phiên bản đầu tiên khá to, chi phí sản xuất rẻ nhờ tận dụng máy móc, dây điện, bo mạch có sẵn ở lab.

Đến năm 2022, phiên bản robot “siêu nhỏ” với chi phí sản xuất thử nghiệm chỉ hai triệu đồng ra đời.