Ngày 02/6/2026, Khoa Sinh học – Công nghệ sinh học, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM đã tổ chức Seminar quốc tế về Phả hệ Sinh Phân tử với sự tham gia của PGS.TS. Sanna Huttunen, PGS.TS. Samuli Lehtonen đến từ Đại học Turku (Phần Lan) và TS. Phạm Mạnh Hùng, giảng viên Khoa Sinh học – Công nghệ sinh học (Trường ĐH KHTN).
Seminar là dịp để giảng viên, nhà nghiên cứu và sinh viên tiếp cận những kết quả nghiên cứu mới trong lĩnh vực phả hệ sinh phân tử, đồng thời tăng cường trao đổi học thuật giữa Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM và Đại học Turku (Phần Lan).
Trong khuôn khổ chương trình, các báo cáo viên đã chia sẻ những kết quả nghiên cứu và xu hướng tiếp cận mới liên quan đến ứng dụng dữ liệu phân tử trong nghiên cứu tiến hóa, đa dạng sinh học và sinh thái học.
Mở đầu phiên học thuật, PGS.TS. Sanna Huttunen trình bày chuyên đề “Utility of DNA barcoding in long-term monitoring of saproxylic bryophyte species”. Báo cáo cho thấy dữ liệu DNA và phương pháp metabarcoding có tiềm năng hỗ trợ nghiên cứu phả hệ sinh ở rêu, đặc biệt trong việc nhận diện các nhóm khó phân loại bằng đặc điểm hình thái và phát hiện đa dạng sinh học tiềm ẩn. Bên cạnh những cơ hội mà phương pháp phân tử mang lại, báo cáo cũng đề cập đến một số hạn chế hiện nay liên quan đến hệ chỉ thị phân tử và cơ sở dữ liệu tham chiếu. Những kết quả được trình bày đã góp phần mở ra các hướng tiếp cận mới trong nghiên cứu đa dạng sinh học và quan hệ tiến hóa ở nhóm thực vật không mạch.
Tiếp nối chương trình, PGS.TS. Samuli Lehtonen trình bày chuyên đề “Application of phylogenetic methods at community-level”. Báo cáo giới thiệu việc ứng dụng các phương pháp phả hệ sinh không chỉ trong nghiên cứu lịch sử tiến hóa của các đơn vị phân loại mà còn trong nghiên cứu cấu trúc và lịch sử tiến hóa của toàn bộ quần xã sinh vật. Thông qua nghiên cứu trên các quần xã dương xỉ Amazon, báo cáo đã làm rõ mối liên hệ giữa cấu trúc phả hệ sinh của quần xã với độ phì nhiêu của đất, từ đó cung cấp những góc nhìn mới về các quá trình tiến hóa và sinh thái đã góp phần hình thành nên các quần xã hiện nay.
Khép lại phiên seminar, TS. Phạm Mạnh Hùng trình bày chuyên đề “Unveiling Hidden Marine Fish Diversity in the Con Dao Archipelago from Molecular Approach”. Báo cáo giới thiệu các kết quả nghiên cứu gần đây về đa dạng cá biển tại quần đảo Côn Đảo thông qua ứng dụng kỹ thuật mã vạch DNA và DNA môi trường (eDNA). Các dữ liệu phân tử đã cho thấy khả năng phát hiện nhiều loài ẩn cũng như các ghi nhận mới về thành phần loài. Đồng thời, nguồn dữ liệu này còn tạo nền tảng cho các phân tích phả hệ sinh, góp phần làm sáng tỏ quan hệ tiến hóa và cấu trúc quần xã giữa các môi trường sống khác nhau. Báo cáo cũng nhấn mạnh vai trò của phả hệ sinh phân tử trong nghiên cứu đa dạng sinh học, sinh thái học và bảo tồn các hệ sinh thái biển.
Hai diễn giả quốc tế của chương trình đều là những nhà khoa học có nhiều đóng góp trong lĩnh vực đa dạng sinh học và nghiên cứu tiến hóa. PGS.TS. Sanna Huttunen hiện là Phó Trưởng Đơn vị Đa dạng sinh học, Đại học Turku, với nhiều năm nghiên cứu về thực vật không mạch và các phương pháp phân tử trong đánh giá đa dạng sinh học. PGS.TS. Samuli Lehtonen là chuyên gia về hệ thống học, tiến hóa và phả hệ sinh thực vật, đồng thời tham gia nhiều tổ chức khoa học quốc tế liên quan đến phân loại và danh pháp sinh vật.
Thông qua các báo cáo chuyên sâu và phần trao đổi học thuật giữa diễn giả với người tham dự, seminar đã góp phần cập nhật những hướng tiếp cận nghiên cứu hiện đại trong lĩnh vực phả hệ sinh phân tử, đồng thời tạo cơ hội kết nối, trao đổi chuyên môn giữa các nhà khoa học, giảng viên và sinh viên quan tâm đến sinh học tiến hóa, sinh thái học và bảo tồn đa dạng sinh học. Qua đó, người tham dự có thêm góc nhìn về vai trò của các công cụ phân tử trong việc khám phá lịch sử tiến hóa và đánh giá đa dạng sinh học trong bối cảnh nghiên cứu hiện nay.
