Sáng ngày 12/6/2026, tại Hội trường I, Khoa Vật lý – Vật lý kỹ thuật, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM đã tổ chức Hội thảo “Không gian biển và Biến đổi khí hậu”. Chương trình tạo diễn đàn trao đổi giữa các nhà khoa học, chuyên gia, doanh nghiệp, giảng viên, học viên và sinh viên về những vấn đề đặt ra đối với khoa học biển, quản lý không gian ven bờ và đào tạo nguồn nhân lực Hải dương học trong bối cảnh biến đổi khí hậu.
Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS. Trần Lê Quan, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM, nhấn mạnh ý nghĩa của việc tạo dựng không gian trao đổi học thuật gắn với nhu cầu phát triển ngành Hải dương học trong giai đoạn mới. Theo thầy, hoạt động đào tạo và nghiên cứu trong lĩnh vực này cần được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với thực tiễn, với các viện nghiên cứu, cơ quan chuyên môn và doanh nghiệp, qua đó giúp sinh viên có thêm cơ hội tiếp cận môi trường thực hành, thực tập và các bài toán nghề nghiệp cụ thể.
Trong bối cảnh Liên Hiệp Quốc khởi động Thập kỷ Khoa học đại dương vì phát triển bền vững 2021-2030, khoa học biển và đại dương trong giai đoạn 2025-2030 đang chuyển mạnh từ tiếp cận đơn ngành sang liên ngành, kết hợp khoa học dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và công nghệ số. Không gian biển ngày càng được nhìn nhận như một hệ thống đa chiều, gắn với tài nguyên, hệ sinh thái, hạ tầng, hoạt động kinh tế – xã hội, phát triển bền vững và bảo đảm chủ quyền quốc gia.
Các báo cáo chuyên đề tại hội thảo được triển khai theo mạch tiếp cận từ nền tảng đào tạo đến những bài toán thực tiễn của vùng biển và ven bờ Việt Nam. Mở đầu là vấn đề phát triển ngành Hải dương học trong bối cảnh khoa học biển chuyển mạnh sang hướng liên ngành, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và bản sao số đại dương. Từ đó, câu chuyện đào tạo không chỉ dừng ở kiến thức chuyên môn truyền thống, mà mở rộng sang năng lực khai thác dữ liệu, mô hình hóa, dự báo và ứng dụng công nghệ trong Khoa học Trái Đất.
Từ câu chuyện đào tạo, các báo cáo tiếp tục đặt ra những vấn đề thực tiễn của Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long. Biến đổi khí hậu đang tạo ra nhiều áp lực rõ nét, từ thay đổi mùa mưa, gia tăng nắng nóng, xâm nhập mặn đến nguy cơ mưa lớn, triều cường, sạt lở và nước biển dâng bất thường. Những vấn đề này cho thấy yêu cầu nâng cao năng lực quan trắc, dự báo và cảnh báo sớm thông qua sự kết hợp giữa dữ liệu khí tượng – thủy văn, viễn thám, radar/vệ tinh và các mô hình số trị hiện đại.
Từ cảnh báo rủi ro, các báo cáo tiếp tục mở rộng sang nhóm giải pháp thích ứng cho vùng ven biển, đặc biệt trong bối cảnh xói lở, sụt lún và suy thoái rừng ngập mặn diễn ra ngày càng phức tạp. Thay vì chỉ dựa vào các công trình bảo vệ bờ truyền thống, nhiều tiếp cận được đặt ra theo hướng kết hợp công trình cứng, công trình mềm, giải pháp dựa vào tự nhiên và phục hồi hệ sinh thái. Các mô hình đê giảm sóng, tạo bồi lắng, bảo vệ rừng ngập mặn hay phát triển không gian ven bờ được nhìn nhận không chỉ như giải pháp kỹ thuật, mà còn là một phần của chiến lược thích ứng dài hạn.
Ở góc độ quản lý, các báo cáo cũng nhấn mạnh yêu cầu phát triển kinh tế biển xanh, quản lý tổng hợp đới bờ và ứng dụng công nghệ số trong quy hoạch, cảnh báo và ra quyết định. Cách tiếp cận này cho thấy nghiên cứu Hải dương học hiện nay không tách rời các vấn đề kinh tế – xã hội, sinh kế, hạ tầng, bảo tồn hệ sinh thái và phát triển bền vững vùng ven biển.
Song song với các phiên báo cáo và thảo luận, khu vực trưng bày tại sảnh Hội trường I giới thiệu một số sản phẩm, mô hình, poster khoa học và công nghệ liên quan đến Hải dương, Khí tượng, Thủy văn và Môi trường. Hoạt động này giúp học sinh, sinh viên tiếp cận trực quan hơn với các hướng nghiên cứu, thiết bị, công nghệ và ứng dụng thực tiễn của lĩnh vực này.
Hội thảo “Không gian biển và Biến đổi khí hậu” cho thấy đào tạo và nghiên cứu Hải dương học trong giai đoạn mới cần được đặt trong mối liên hệ rộng hơn với dữ liệu, công nghệ, quản trị tài nguyên, phát triển kinh tế biển xanh và thích ứng biến đổi khí hậu. Những trao đổi tại chương trình góp phần làm rõ hơn các hướng tiếp cận liên ngành, đồng thời tạo thêm cơ sở để người học hình dung về các vấn đề khoa học và thực tiễn nghề nghiệp trong lĩnh vực hải dương, khí tượng, thủy văn và môi trường.