Ngày 22/08, tại Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM, nghiên cứu sinh (NCS) Nguyễn Thị Mỹ Hương đã bảo vệ thành công luận án tiến sĩ cấp cơ sở đào tạo ngành Hóa hữu cơ với đề tài “Nghiên cứu thành phần hóa học và thử nghiệm hoạt tính sinh học của cây Dù dủ trâu Melodorum fruticosum (Lour.) Merr., Annonaceae”. Luận án được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Ngô Thị Thùy Dương và PGS.TS. Đỗ Thị Mỹ Liên.

Khai thác tiềm năng dược lý từ thảo dược tự nhiên Việt Nam

Trong khuôn khổ nghiên cứu, NCS. Nguyễn Thị Mỹ Hương tập trung vào việc phân lập, xác định cấu trúc hóa học và đánh giá các hoạt tính sinh học quan trọng — bao gồm hoạt tính ức chế enzyme α-glucosidase và hoạt tính gây độc tế bào — từ phần thân và rễ của cây Dủ dẻ trâu thu hái tại tỉnh Lâm Đồng.

Để giải quyết các yêu cầu phức tạp trong việc xác định cấu trúc hóa học, tác giả đã ứng dụng linh hoạt các phương pháp chiết tách sắc ký kết hợp hệ thống phổ hiện đại như HR-ESI-MS, 1D/2D-NMR, ECD cùng đo độ quay cực riêng. Công trình đã cung cấp thêm nhiều dữ liệu khoa học giá trị về thành phần hóa sinh cũng như tiềm năng ứng dụng dược liệu của loài cây này tại Việt Nam.

Công bố 6 hợp chất mới trong tự nhiên và 32 hợp chất lần đầu ghi nhận

Một trong những đóng góp nổi bật nhất của luận án là việc xác định thành công cấu trúc của 42 hợp chất phân lập từ thân và rễ cây Dủ dẻ trâu, thuộc nhiều nhóm cấu trúc hóa học khác nhau như alkaloid, flavonoid, phenolic và carboxylic acid.

Đáng chú ý, kết quả nghiên cứu đã ghi nhận 32 hợp chất lần đầu tiên xuất hiện ở loài Dủ dẻ trâu. Đặc biệt hơn, công trình đã phát hiện và công bố 06 hợp chất hoàn toàn mới trong tự nhiên, bao gồm:

• pyronomelodorones A-B;
• (2S)-8-prenyl-5,6-dihydroxy-7-methoxyflavanone;
• (2S)-6-acetoxy-5-hydroxy-7-methoxyflavanone;
• (7’S)-3′-hydroxy linderagatin-A;
• (2R)-2-hydroxy-6,7-methylenedioxy-2-(4-hydroxyphenyl)-1-tetralone.

Bên cạnh đó, luận án cũng đóng góp bộ dữ liệu phổ nghiệm toàn diện (1D, 2D-NMR, HR-ESI-MS, ECD, độ quay cực riêng), tạo nguồn tư liệu tham chiếu chuẩn xác cho các công trình nghiên cứu hóa học hợp chất tự nhiên trong tương lai

Triển vọng phát triển các hợp chất hỗ trợ điều trị tiểu đường

Về mặt hoạt tính sinh học, kết quả thử nghiệm cho thấy hầu hết các mẫu phân lập từ cây Dủ dẻ trâu đều thể hiện khả năng ức chế enzyme α-glucosidase ở mức độ mạnh. Trong đó, các hợp chất thuộc nhóm flavonoid tỏ ra đặc biệt nổi bật với chỉ số IC₅₀ dao động trong khoảng từ 0,05 đến –3,16 µM

Kết quả này vượt trội hơn nhiều so với chất đối chứng dương thông dụng là acarbose IC₅₀ = 179,00 µM Phát hiện này mở ra triển vọng rất lớn cho việc nghiên cứu phát triển các sản phẩm hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường từ nguồn dược liệu thiên nhiên

Đánh giá của Hội đồng

Đánh giá về công trình, Hội đồng chấm luận án nhận định nghiên cứu của NCS. Nguyễn Thị Mỹ Hương đạt chất lượng khoa học cao, có tính thực tiễn rõ rệt. Kết quả của luận án không chỉ làm giàu thêm kho dữ liệu hóa học thực vật mà còn góp phần định hướng cho việc nâng cao giá trị và khai thác bền vững nguồn dược liệu trong nước.