Ngày 24/6, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM tổ chức Hội thảo “Tiềm năng giảm phát thải của các hệ sinh thái đất ngập nước khu vực Đồng bằng sông Cửu Long”, quy tụ các nhà khoa học, chuyên gia, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhằm trao đổi những kết quả nghiên cứu mới, đồng thời đề xuất các giải pháp khoa học – công nghệ phục vụ mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai các cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, hệ sinh thái đất ngập nước ngày càng được nhìn nhận không chỉ dưới góc độ bảo tồn đa dạng sinh học mà còn là một hạ tầng tự nhiên có khả năng hấp thụ, lưu giữ carbon và góp phần điều hòa khí hậu. Việc đánh giá đúng tiềm năng của các hệ sinh thái này đang trở thành một yêu cầu quan trọng để xây dựng các chính sách quản lý tài nguyên, phát triển thị trường carbon và triển khai các giải pháp thích ứng dựa vào thiên nhiên.
Phát biểu khai mạc hội thảo, TS. Phạm Quỳnh Hương, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí nhà kính và Biến đổi khí hậu, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM cho biết biến đổi khí hậu đang tác động ngày càng rõ nét đến đời sống, sản xuất và sinh kế của người dân. Vì vậy, nghiên cứu các giải pháp giảm phát thải khí nhà kính không chỉ là yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam mà còn góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững trong bối cảnh toàn cầu.
Theo TS. Phạm Quỳnh Hương, các hệ sinh thái như rừng ngập mặn, rừng tràm, đồng cỏ ngập nước theo mùa, vùng nuôi trồng thủy sản và hệ thống canh tác lúa đều có khả năng lưu trữ lượng lớn carbon trong sinh khối và đất. Tuy nhiên, đây cũng là những nguồn có thể phát sinh khí methane và nitrous oxide nếu không được quản lý phù hợp. Do đó, việc kết hợp nghiên cứu về thủy văn, đặc tính đất, chu trình dinh dưỡng cùng các công nghệ quan trắc hiện đại sẽ tạo cơ sở khoa học để tối ưu hóa khả năng hấp thụ carbon và hạn chế phát thải khí nhà kính.
Một điểm đáng chú ý tại hội thảo là sự kết hợp ngày càng chặt chẽ giữa khoa học môi trường với công nghệ số trong nghiên cứu giảm phát thải.
Các tham luận đã giới thiệu nhiều hướng nghiên cứu mới như ứng dụng IoT và trí tuệ nhân tạo (AI) trong điều tiết nước tưới phục vụ sản xuất lúa phát thải thấp; sử dụng phương pháp Eddy Covariance để đo đạc trao đổi khí tại các hệ sinh thái nông nghiệp và lâm nghiệp; nghiên cứu mối quan hệ giữa chế độ ngập, đặc tính đất và phát thải khí nhà kính tại đồng cỏ ngập nước theo mùa ở Vườn Quốc gia Tràm Chim.
Bên cạnh đó, các nghiên cứu về khả năng cô lập “carbon xanh” của thực vật thủy sinh tại Vườn Quốc gia U Minh Thượng, vai trò của rừng ngập mặn trong giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu, cũng như đánh giá vòng đời sản phẩm tôm sú nuôi dưới tán rừng ngập mặn tại Cà Mau đã mở ra những cách tiếp cận mới trong việc gắn nghiên cứu khoa học với phát triển kinh tế xanh và thị trường carbon.
Các chuyên gia thống nhất rằng việc khai thác hiệu quả tiềm năng của hệ sinh thái đất ngập nước cần được đặt trong mối liên kết giữa khoa học môi trường, công nghệ quan trắc, quản lý tài nguyên và các cơ chế kinh tế, đặc biệt là thị trường carbon và tài chính xanh.
Các chuyên gia chia sẻ kết quả nghiên cứu và giải pháp khoa học – công nghệ liên quan đến giảm phát thải khí nhà kính trong các hệ sinh thái đất ngập nước.
Những trao đổi tại hội thảo góp phần bổ sung cơ sở khoa học cho quá trình hoạch định chính sách quản lý đất ngập nước theo hướng phát huy đồng thời các giá trị sinh thái, kinh tế và khí hậu. Đây cũng là nền tảng để tăng cường kết nối giữa các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong việc phát triển các giải pháp giảm phát thải dựa vào hệ sinh thái, đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững của Đồng bằng sông Cửu Long và cam kết giảm phát thải của Việt Nam.
