Ngày 24/8/2026, tại Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM, Nghiên cứu sinh (NCS.) Trà Đông Phương đã bảo vệ thành công luận án tiến sĩ ngành Công nghệ sinh học với đề tài “Nghiên cứu cải thiện khả năng hấp thu và tích lũy cadmium của một số loài cây cảnh ở Việt Nam”, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Bùi Văn Lệ và PGS.TS. Tô Thị Hiền.
Ô nhiễm kim loại nặng, trong đó có cadmium (Cd), là vấn đề môi trường có ảnh hưởng đến sức khỏe con người và các sinh vật. Một trong những hướng được quan tâm để xử lý đất ô nhiễm kim loại nặng là sử dụng thực vật, do phương pháp này có chi phí thấp, dễ thực hiện và thân thiện với môi trường. Việt Nam có nhiều loài cây cảnh, tạo điều kiện thuận lợi cho việc nghiên cứu và lựa chọn những loài cây có khả năng hấp thu, tích lũy Cd trong đất. Xuất phát từ đó, luận án của NCS. Trà Đông Phương tập trung khảo sát khả năng hấp thu và tích lũy Cd của một số loài cây cảnh phổ biến ở Việt Nam, đồng thời nghiên cứu việc bổ sung một số yếu tố nhằm cải thiện khả năng hấp thu và tích lũy Cd của loài cây có tiềm năng.
Kết quả nghiên cứu cho thấy Dừa cạn và Mào gà là hai loài cây cảnh có khả năng hấp thu và tích lũy Cd tốt nhất trong số năm loài được khảo sát. Trong đó, Mào gà cho thấy khả năng cải thiện hấp thu và tích lũy Cd tốt hơn Dừa cạn khi có bổ sung các yếu tố hỗ trợ. Nghiên cứu cũng xác định một số yếu tố có khả năng giúp Mào gà tăng khả năng hấp thu và tích lũy Cd. Đáng chú ý, việc bổ sung Na₂EDTA ở nồng độ phù hợp giúp lượng Cd được hấp thu và tích lũy ở phần trên mặt đất của cây đạt 494,94 mg/kg khối lượng khô, đồng thời khả năng vận chuyển Cd từ rễ lên phần trên mặt đất tăng khoảng 9 lần. Một số yếu tố khác như cystein và vi khuẩn Pseudomonas taiwanensis PS01 giúp Mào gà tăng sinh khối, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả xử lý đất ô nhiễm Cd. Khi kết hợp các yếu tố được lựa chọn, kết quả cho thấy những nghiệm thức có bổ sung Na₂EDTA đều giúp tăng khả năng hấp thu và tích lũy Cd ở cả phần rễ và phần trên mặt đất của Mào gà. Kết quả này cho thấy Na₂EDTA có thể được sử dụng kết hợp với các yếu tố khác để hỗ trợ Mào gà trong xử lý đất ô nhiễm Cd.
Một kết quả mới của luận án là cung cấp bằng chứng về tiềm năng sử dụng một số loài cây cảnh phổ biến ở Việt Nam, gồm Dừa cạn, Hướng dương, Vạn thọ, Linh lăng và Mào gà, trong xử lý đất ô nhiễm Cd. Trong đó, Mào gà được xác định là loài có tiềm năng nhất trong số các loài được nghiên cứu. Luận án đồng thời xác định một số điều kiện phù hợp khi bổ sung các yếu tố hỗ trợ, góp phần cải thiện khả năng hấp thu và tích lũy Cd của Mào gà.
Kết quả nghiên cứu là cơ sở để tiếp tục khảo sát khả năng chống chịu, hấp thu và tích lũy Cd của Mào gà tại các khu vực đất bị ô nhiễm Cd ở Việt Nam, nhằm đánh giá hiệu quả xử lý trong điều kiện thực tế. Với những kết quả đạt được, NCS. Trà Đông Phương đã bảo vệ thành công luận án tiến sĩ ngành Công nghệ sinh học tại Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM.