Ngày 18/6, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM tổ chức nghiệm thu đề tài KHCN cấp ĐHQG-HCM loại C với chủ đề “Ước lượng lắng đọng khí quyển của kim loại nặng tại khu vực siêu đô thị miền Nam Việt Nam”, do TS. Nguyễn Lý Sỹ Phú làm chủ nhiệm, cùng các thành viên gồm PGS.TS. Tô Thị Hiền, ThS. Trần Ánh Ngân, ThS. Võ Thị Tâm Minh và CN. Trần Hoàng Minh.
Ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn đang là vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm trong nghiên cứu môi trường. Tại TP.HCM, các nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung đánh giá nồng độ các chất ô nhiễm trong không khí, đặc biệt là bụi lơ lửng, trong khi quá trình lắng đọng các chất ô nhiễm từ khí quyển xuống bề mặt đất và nguồn nước chưa được nghiên cứu đầy đủ. Xuất phát từ khoảng trống này, đề tài được triển khai nhằm đánh giá mức độ lắng đọng khí quyển của kim loại nặng, góp phần bổ sung cơ sở khoa học cho việc đánh giá tác động của ô nhiễm không khí đến hệ sinh thái đô thị.
Trong quá trình thực hiện, nhóm nghiên cứu đã xây dựng phương pháp và thiết kế hệ thống thu mẫu nước mưa phù hợp với điều kiện khí hậu tại TP.HCM. Các mẫu thu thập được phân tích bằng kỹ thuật quang phổ khối plasma cảm ứng cao tần (ICP-MS) nhằm xác định hàm lượng của nhiều nguyên tố kim loại, bao gồm Zn, Mn, Cu, Cr, Ni, Pb, V và As.
Kết quả nghiên cứu cho thấy nồng độ kim loại nặng trong nước mưa tại khu vực khảo sát có đặc điểm tương đồng với các khu vực đô thị chịu tác động từ hoạt động giao thông, sản xuất công nghiệp và các nguồn phát sinh bụi. Trong đó, Zn là nguyên tố có hàm lượng chiếm ưu thế trong các mẫu phân tích. Bên cạnh nồng độ chất ô nhiễm, nghiên cứu cũng xem xét ảnh hưởng của lượng mưa lớn tại TP.HCM đến quá trình vận chuyển và lắng đọng tổng lượng kim loại từ khí quyển xuống môi trường.
Thông qua việc kết hợp các mô hình phân tích như HYSPLIT và phân tích thành phần chính (PCA), nhóm nghiên cứu đã xác định các nhóm nguồn có khả năng đóng góp vào sự hiện diện của kim loại nặng trong nước mưa, bao gồm hoạt động giao thông, sản xuất công nghiệp, xây dựng và các nguồn bụi tự nhiên.
Kết quả của đề tài góp phần mở rộng cách tiếp cận trong đánh giá ô nhiễm môi trường đô thị, không chỉ xem xét chất lượng không khí tại thời điểm quan trắc mà còn đánh giá quá trình chuyển dịch của các chất ô nhiễm từ khí quyển vào các thành phần môi trường khác như đất và nước. Những dữ liệu thu được có thể là cơ sở tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo về sự phân bố, tích lũy và tác động sinh thái của kim loại nặng trong môi trường đô thị.
Về kết quả công bố khoa học, đề tài đã thực hiện 01 bài báo trên tạp chí quốc tế thuộc nhóm Q1 Environmental Science: Atmospheres của Royal Society of Chemistry, 01 bài báo trên tạp chí quốc tế nhóm Q2 và 01 bài nghiên cứu đăng trên Tạp chí Phát triển Khoa học và Công nghệ – Natural Sciences. Bên cạnh đó, đề tài góp phần đào tạo nguồn nhân lực thông qua việc hỗ trợ hoàn thành chương trình đào tạo của 01 học viên cao học và 03 sinh viên.
Hội đồng đánh giá đề tài đã hoàn thành các nội dung nghiên cứu theo mục tiêu đề ra, với phương pháp nghiên cứu phù hợp và kết quả có ý nghĩa khoa học trong lĩnh vực quan trắc, đánh giá chất lượng môi trường; đồng thời thống nhất thông qua nghiệm thu đề tài.