Ngày 18/06, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM đã tổ chức nghiệm thu đề tài khoa học cấp ĐHQG-HCM loại C mang mã số C2024-18-24 với chủ đề “Ước lượng lắng đọng khí quyển của kim loại nặng tại khu vực siêu đô thị miền nam Việt Nam”. Đề tài do TS. Nguyễn Lý Sỹ Phú làm chủ nhiệm, cùng sự tham gia của các thành viên gồm PGS. TS. Tô Thị Hiền, ThS. Trần Ánh Ngân, ThS. Võ Thị Tâm Minh và CN. Trần Hoàng Minh.
Nghiên cứu này ra đời trong bối cảnh vấn đề ô nhiễm không khí tại TP.HCM đang thu hút sự quan tâm lớn của cộng đồng và giới học thuật. Tuy nhiên, một hạn chế tồn tại lâu nay là các đánh giá chủ yếu mới chỉ tập trung vào nồng độ bụi lơ lửng, trong khi bỏ qua cơ chế lắng đọng của các chất ô nhiễm từ khí quyển xuống môi trường đất và nước. Khoảng trống dữ liệu này tại Việt Nam và Đông Nam Á đã thôi thúc nhóm nghiên cứu thực hiện đề tài nhằm đưa ra bức tranh toàn diện hơn về rủi ro môi trường do kim loại nặng gây ra.
Trong quá trình thực hiện, nhóm nghiên cứu đã thiết kế thành công phương pháp và thiết bị thu mẫu nước mưa chuyên dụng, phù hợp với đặc thù thời tiết tại TP.HCM. Bằng việc kết hợp hệ thống lấy mẫu cải tiến và kỹ thuật phân tích hàm lượng kim loại bằng phương pháp ICP-MS, nhóm đã xác định được nồng độ của nhiều kim loại nặng phổ biến như Zn, Mn, Cu, Cr, Ni, Pb, V và As trong nước mưa. Kết quả phân tích chỉ ra rằng, đặc điểm ô nhiễm kim loại nặng trong nước mưa tại khu vực lấy mẫu mang tính chất của một đô thị tầm trung. Dù nồng độ các chất ô nhiễm này không quá cao như tại một số siêu đô thị công nghiệp ở các quốc gia khác, nhưng sự kết hợp với điều kiện lượng mưa lớn quanh năm tại TP.HCM đã khuếch đại thông lượng lắng đọng tổng cộng lên một mức rất đáng lưu tâm. Đáng chú ý, kim loại Kẽm (Zn) được ghi nhận là nguyên tố chiếm ưu thế nhất trong nước mưa. Thông qua việc ứng dụng các mô hình phân tích như HYSPLIT và PCA, nghiên cứu đã dự đoán và khoanh vùng được nguồn gốc phát thải kim loại nặng tại TP.HCM chủ yếu đến từ các hoạt động giao thông, hoạt động sản xuất công nghiệp và bụi phát tán tự nhiên hoặc từ hoạt động xây dựng.
Thành công của đề tài không chỉ dừng lại ở kết quả phân tích học thuật mà còn đưa ra một cảnh báo thực tiễn quan trọng về quản lý môi trường: chúng ta không thể chỉ đánh giá ô nhiễm thông qua chất lượng không khí hít thở, mà bắt buộc phải tính toán đến khối lượng các chất độc hại bị lượng mưa “rửa trôi” và lôi cuốn xuống môi trường tự nhiên, gây nguy cơ tích lũy trong hệ sinh thái đất và nước. Về mặt công bố khoa học, đề tài đã xuất sắc đóng góp 01 bài báo trên tạp chí quốc tế Q1 uy tín thuộc danh mục Royal Society of Chemistry (Environmental Science: Atmospheres), 01 bài báo trên tạp chí quốc tế Q2 và 01 bài nghiên cứu đăng tải trên Tạp chí Phát triển Khoa học và Công nghệ – Natural Sciences của ĐHQG-HCM. Đồng thời, quá trình triển khai dự án cũng góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao với 01 thạc sĩ và 03 cử nhân chuyên ngành hoàn thành chương trình học
Hội đồng nghiệm thu đánh giá cao hướng tiếp cận mới mẻ, phương pháp nghiên cứu chặt chẽ và tính ứng dụng của đề tài, thống nhất nghiệm thu và xếp loại tốt.