Tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 diễn ra ngày 27/10 tại TP.HCM, PGS.TS Nguyễn Tuyết Phương, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM, giới thiệu những hướng phát triển của pin mặt trời thế hệ mới, với trọng tâm là khả năng tích hợp vào mặt dựng, cửa kính, lan can và mái công trình. Công nghệ này mở ra hướng tiếp cận mới trong khai thác năng lượng tái tạo, khi các bề mặt kiến trúc có thể đồng thời đảm nhiệm chức năng xây dựng và phát điện.
Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng ngày càng tăng, điện mặt trời là một trong những giải pháp được quan tâm nhằm đa dạng hóa nguồn cung và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng. Tuy nhiên, việc triển khai các hệ thống điện mặt trời truyền thống thường gắn với yêu cầu về diện tích lắp đặt, từ các trang trại điện mặt trời quy mô lớn đến các tấm pin lắp trên mái nhà.
Trong tham luận “New generation of solar cells” tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, PGS.TS Nguyễn Tuyết Phương đặt vấn đề về khả năng mở rộng phạm vi ứng dụng của công nghệ này: thay vì chỉ khai thác các khu đất hoặc mái nhà, liệu những bề mặt khác của công trình có thể trở thành nơi sản xuất điện không?
Theo hướng tiếp cận được giới thiệu, pin mặt trời thế hệ mới có thể được tích hợp vào những bề mặt vốn chủ yếu phục vụ chức năng bao che, lấy sáng hoặc bảo đảm an toàn cho công trình có thể đảm nhiệm thêm chức năng chuyển đổi năng lượng mặt trời thành điện năng.
“Đây là hướng phát triển đáng chú ý trong bối cảnh đô thị có mật độ xây dựng cao, khi quỹ đất dành cho các hệ thống năng lượng quy mô lớn có thể bị hạn chế. Việc tận dụng diện tích sẵn có của các tòa nhà giúp mở rộng không gian triển khai điện mặt trời, đồng thời đặt ra yêu cầu kết hợp kiến trúc, công năng và hiệu quả sử dụng năng lượng ngay từ khâu thiết kế công trình, và công nghệ pin mặt trời thế hệ mới cho phép làm được điều đó khi mà các pin mặt trời hiện nay trên thị trường như pin silicon có hiệu suất phải phụ thuộc vào góc tới của ánh sáng, thì pin mặt trời thế hệ mới còn có thể được chế tạo bán trong suốt để làm cửa kính tòa nhà”, PGS.TS Nguyễn Tuyết Phương nói.
Theo đó, pin mặt trời thế hệ mới được xem xét trên nhiều khía cạnh, từ chi phí sản xuất và đầu tư, thời gian hoàn vốn đến khả năng hoạt động trong các điều kiện chiếu sáng khác nhau. Một trong những đặc điểm được nhấn mạnh là khả năng thu nhận năng lượng khi góc chiếu sáng thay đổi. Đặc tính này có ý nghĩa đối với các hệ thống được lắp đặt trên mặt đứng hoặc lan can công trình, nơi hướng và góc tiếp nhận ánh sáng khác với các tấm pin truyền thống lắp đặt trên mái nhà.
Bên cạnh đó, PGS.TS Nguyễn Tuyết Phương đề cập đến khả năng cải thiện hiệu suất trong điều kiện cường độ ánh sáng thấp, dưới 200 W/m², cũng như trong điều kiện thực tế ngoài trời. Theo định hướng ứng dụng được nêu, đặc điểm này mở ra tiềm năng khai thác năng lượng trong những môi trường có điều kiện chiếu sáng không tối ưu, bao gồm cả một số không gian trong nhà và khu vực ngoài trời có cường độ ánh sáng thấp.
Các lợi thế được giới thiệu còn bao gồm khả năng lựa chọn thiết kế đa dạng để tích hợp pin mặt trời vào công trình, công nghệ khả thi và tiềm năng rút ngắn thời gian hoàn vốn. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế thực tế của từng hệ thống còn cần được đánh giá theo điều kiện triển khai cụ thể, bao gồm chi phí đầu tư, quy mô lắp đặt, lượng điện tạo ra và các yêu cầu kỹ thuật của công trình.
Thông qua báo cáo tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, PGS.TS Nguyễn Tuyết Phương giới thiệu một công nghệ mới trong phát triển năng lượng mặt trời đến với doanh nghiệp và đại biểu tham gia diễn đàn. Bài báo cáo đã nhận được sự quan tâm của doanh nghiệp và các cơ quan, mở ra các cơ hội hợp tác giữa nhà khoa học, nhà trường, doanh nghiệp, là một trong những hướng đi đang được đẩy mạnh trong mô hình hợp tác 3 nhà tại Đại học Quốc gia TP.HCM.
CTV.