QUY ĐỊNH MỚI VỀ SỞ HỮU TRÍ TUỆ KHI SỬ DỤNG TRÍ TUỆ NHÂN TẠO (AI)
Nhằm bảo đảm tuân thủ pháp luật về sở hữu trí tuệ (SHTT) trong bối cảnh ứng dụng công nghệ hiện đại, Phòng Thanh tra – Pháp chế phổ biến các quy định mới về xác lập quyền đối với sản phẩm tạo ra có sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI):
- Quyền sở hữu công nghiệp đối với sản phẩm có sử dụng AI Theo Nghị định 100/2026/NĐ-CP, quyền sở hữu công nghiệp đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí do con người sử dụng AI tạo ra chỉ được xác lập khi con người có đóng góp đáng kể vào việc sáng tạo. Người có đóng góp đáng kể được xác định là tác giả của đối tượng đó. Sự đóng góp đáng kể đòi hỏi con người phải thực hiện toàn bộ các hoạt động: xác định vấn đề và ý tưởng giải pháp; lựa chọn dữ liệu đầu vào, mục tiêu, tham số từ ý tưởng sáng tạo; đánh giá, tinh chỉnh làm thay đổi cấu trúc hoặc chức năng cốt lõi; và quyết định kết quả cuối cùng yêu cầu bảo hộ. Trường hợp không đáp ứng điều kiện đóng góp đáng kể, người tạo ra chỉ có quyền sử dụng hoặc cho phép người khác sử dụng mà không làm phát sinh quyền sở hữu công nghiệp.
- Điều kiện xác lập quyền tác giả và quyền liên quan Theo Nghị định 134/2026/NĐ-CP, quyền tác giả, quyền liên quan đối với tác phẩm có sử dụng AI chỉ phát sinh khi con người đóng góp đáng kể và mang tính quyết định, chịu trách nhiệm về nội dung và tính hợp pháp, đồng thời không gây phương hại đến quyền của dữ liệu đầu vào. Người sáng tạo đáp ứng đủ các điều kiện này được xác định là tác giả của tác phẩm. Ngược lại, các sản phẩm hoàn toàn do hệ thống AI tạo ra hoặc không đáp ứng đủ các điều kiện trên sẽ không làm phát sinh quyền tác giả, quyền liên quan.
- Nghĩa vụ minh bạch và tài liệu chứng minh Việc gắn nhãn hiển thị hoặc đánh dấu kỹ thuật đối với sản phẩm có sử dụng AI phải thực hiện theo quy định pháp luật. Khi có yêu cầu bảo vệ quyền, tác giả có nghĩa vụ kê khai trung thực việc sử dụng AI và cung cấp tài liệu chứng minh bao gồm: dữ liệu đầu vào, tham số kỹ thuật, lịch sử câu lệnh (prompt), bản thảo hoặc các bản chỉnh sửa trung gian trong quá trình sáng tạo.
Nắm vững các quy định này giúp viên chức, người lao động và người học khai thác công cụ AI đúng luật, bảo vệ hợp pháp các tài sản trí tuệ trong nghiên cứu và học tập.
Người đăng tin: H.M.N