Ngày 17/5/2026, Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn Tài nguyên Thiên nhiên phối hợp cùng Bộ môn Sinh thái – Sinh học Tiến hóa, Khoa Sinh học – Công nghệ Sinh học, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM tổ chức chương trình “Bảo tồn Đa dạng sinh học dưới lăng kính văn hóa nghệ thuật” tại cơ sở Nguyễn Văn Cừ. Chương trình thu hút sự tham gia của các nhà khoa học, nghệ sĩ, giảng viên, học sinh – sinh viên và cộng đồng quan tâm đến bảo tồn thiên nhiên.
Hoạt động được tổ chức với mong muốn mở ra một cách tiếp cận gần gũi hơn đối với câu chuyện bảo tồn đa dạng sinh học – nơi khoa học không chỉ hiện diện qua số liệu hay báo cáo nghiên cứu mà còn được truyền tải bằng điện ảnh, nhiếp ảnh và những trải nghiệm giàu cảm xúc.
Một trong những điểm nhấn của chương trình là không gian triển lãm ảnh “Theo dấu chân Sếu”, giới thiệu 20 tác phẩm được tuyển chọn từ hơn 100.000 bức ảnh mà nhiếp ảnh gia Nguyễn Trường Sinh ghi nhận trong hơn một thập kỷ theo dõi Sếu đầu đỏ. Các tác phẩm phản ánh đời sống tự nhiên, sinh cảnh và những biến đổi môi trường liên quan đến loài chim quý hiếm này. Dịp này, khách tham dự cũng được giới thiệu về sách ảnh “Sếu đầu đỏ” – công trình ảnh dày 372 trang được thực hiện sau hơn 10 năm thực địa, từng được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam xác nhận là cuốn sách đầu tiên giới thiệu các phân loài Sếu đầu đỏ trên thế giới do một tác giả thực hiện.
Ở góc nhìn khoa học, TS. Trần Triết – giảng viên Khoa Sinh học – Công nghệ Sinh học, Giám đốc Chương trình Ấn Độ – Thái Bình Dương của Hội Sếu Quốc tế – đã chia sẻ những thông tin về hiện trạng các loài sếu trên thế giới, tình trạng suy giảm sinh cảnh đất ngập nước cũng như các nỗ lực phục hồi Sếu đầu đỏ tại Việt Nam. Phần trình bày không chỉ cung cấp kiến thức chuyên môn mà còn cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa bảo tồn loài và bảo tồn hệ sinh thái.
Bên cạnh khoa học và nhiếp ảnh, điện ảnh tiếp tục mở rộng chiều sâu cảm xúc của chương trình thông qua bộ phim khoa học “Sếu có về phương Nam” của đạo diễn Đỗ Tín (Hãng phim Giải Phóng). Tác phẩm từng đạt Giải Cánh diều Vàng năm 2025, Giải Bông sen bạc thể loại phim khoa học tại Liên hoan phim Việt Nam năm 2025 và Giải Đạo diễn xuất sắc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 24. Bộ phim tái hiện hành trình của Sếu đầu đỏ cùng những chuyển biến của hệ sinh thái Đồng bằng sông Cửu Long bằng ngôn ngữ điện ảnh giàu tính nhân văn và giàu cảm xúc.
Sau phần trình chiếu, ê-kíp thực hiện bộ phim đã có buổi giao lưu cùng người tham dự, chia sẻ về quá trình thực hiện một tác phẩm khoa học – nghệ thuật, từ việc tiếp cận tư liệu, ghi hình ngoài thực địa đến cách chuyển tải những vấn đề sinh thái vốn mang tính học thuật thành câu chuyện có khả năng kết nối với công chúng.
Trong phần tọa đàm, các diễn giả gồm TS. Trần Triết, đạo diễn Đỗ Tín và nhiếp ảnh gia Nguyễn Trường Sinh đã trao đổi cùng sinh viên về vai trò của khoa học, nghệ thuật và truyền thông trong công tác bảo tồn thiên nhiên. Nhiều nội dung được quan tâm như đạo đức nghề nghiệp trong nhiếp ảnh thiên nhiên hoang dã, ứng dụng AI trong truyền thông bảo tồn, sự tham gia của cộng đồng vào hoạt động bảo tồn hay những thách thức thực tế liên quan đến sinh cảnh và động vật hoang dã hiện nay.
Thông qua triển lãm, phim khoa học và tọa đàm, chương trình cho thấy bảo tồn đa dạng sinh học không chỉ là câu chuyện của các nhà khoa học hay cơ quan chuyên môn, mà còn là vấn đề của văn hóa, giáo dục và nhận thức xã hội. Đồng thời, hoạt động cũng góp phần mở ra hướng tiếp cận liên ngành giữa khoa học – nghệ thuật – giáo dục nhằm đưa thiên nhiên đến gần hơn với giới trẻ thông qua hình ảnh, cảm xúc và các trải nghiệm trực quan.
Và đôi khi, chính những trải nghiệm trực quan ấy lại trở thành điểm khởi đầu cho sự quan tâm và hành động.
Một khung hình có thể khiến con người dừng lại. Một thước phim có thể khơi mở sự đồng cảm. Và đôi khi, chính từ những rung động rất nhỏ ấy, ý thức bảo tồn bắt đầu hình thành.
