Sáng ngày 19/09, tại Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM, nghiên cứu sinh (NCS.) Phạm Thị Lợi đã bảo vệ thành công luận án tiến sĩ ngành Quản lý Tài nguyên và Môi trường với đề tài “Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến đặc điểm khí tượng nông nghiệp và năng suất cây cà phê ở Tây Nguyên”. Luận án được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của cố PGS.TS. Đào Nguyên Khôi và PGS.TS. Nguyễn Thị Bảy.
Quá trình nghiên cứu của NCS. Phạm Thị Lợi thể hiện năng lực chuyên môn vững vàng qua 05 công bố quốc tế thuộc danh mục WoS/ISI (trong đó có bài báo thuộc nhóm Q1 uy tín). Luận án đã xây dựng và áp dụng thành công khung nghiên cứu tích hợp, kết hợp giữa phân tích xu thế khí hậu hiện trạng, chi tiết hóa kịch bản khí hậu tương lai, mô phỏng cân bằng nước và mô hình hóa năng suất cây cà phê Robusta trên lưu vực sông Srêpôk – vùng trồng cà phê trọng điểm của Tây Nguyên.
Theo kết quả nghiên cứu, phân tích chuỗi số liệu giai đoạn 1981–2020 kết hợp với mô hình chi tiết hóa thống kê SDSM từ ba mô hình khí hậu toàn cầu CMIP6 (CanESM5, NorESM2-MM và MPI-ESM1-2-HR) cho thấy nhiệt độ và chỉ số thiếu hụt nước (DEF) có xu thế gia tăng mạnh trong các giai đoạn tương lai (2026–2100). Mức độ phù hợp về khí hậu đối với cây cà phê Robusta suy giảm rõ rệt. Dưới tác động của biến đổi khí hậu, diện tích vùng có điều kiện khí tượng không phù hợp có thể gia tăng từ khoảng 19% (theo kịch bản phát thải thấp SSP1-1.9) lên đến 99% (theo kịch bản phát thải cao SSP5-8.5) vào cuối thế kỷ XXI, tập trung chủ yếu tại khu vực trung tâm lưu vực như thành phố Buôn Ma Thuột và các khu vực lân cận.
Việc ứng dụng các mô hình học máy (ANN, SVR, RF, XGBoost) kết hợp hồi quy LASSO đã giúp làm rõ các yếu tố khí tượng chi phối trực tiếp đến năng suất cà phê qua từng giai đoạn sinh trưởng. Nghiên cứu cũng xác định được sự phân hóa theo không gian của rủi ro khí hậu, trong đó khu vực Đắc Mil được nhận diện là nơi chịu tác động mạnh nhất và có nguy cơ suy giảm năng suất cao nhất trong tương lai.
Kết quả nghiên cứu cung cấp bộ bản đồ phân vùng và các kịch bản dự báo mang tính thực tiễn cao. Đây là cơ sở khoa học quan trọng hỗ trợ các cơ quan quản lý, địa phương và người dân trong công tác quy hoạch vùng trồng, quản lý tài nguyên nước và chủ động triển khai các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu tại Tây Nguyên.