Từ một sinh viên ngành Địa chất học tại Trường Đại học Khoa học tự nhiên, sau hành trình học tập, nghiên cứu và công tác tại nhiều môi trường học thuật, TS Nguyễn Tuấn đã trở về chính mái trường từng đào tạo mình để tiếp tục giảng dạy và nghiên cứu. Với phương châm “đưa đề tài vào lớp học và đưa sinh viên vào đề tài”, người giảng viên trẻ không chỉ mang những bài toán thực tiễn vào giảng đường mà còn nỗ lực mở rộng cơ hội để sinh viên khám phá năng lực, theo đuổi đam mê và trưởng thành từ nghiên cứu khoa học.
Đi để trở về, mang tri thức thực tiễn vào giảng đường
Hành trình đến với nghề giáo của TS Nguyễn Tuấn, giảng viên Bộ môn Địa chất biển và Dầu khí, Khoa Địa chất, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, có thể gói gọn trong bốn chữ “đi để trở về”. Từng là sinh viên ngành Địa chất học dưới mái trường Tự nhiên khóa 2009-2013, anh tiếp tục theo đuổi con đường học thuật với chương trình thạc sĩ (2014-2016) và tiến sĩ (2020-2024) chuyên ngành Kỹ thuật Dầu khí tại Trường ĐH Bách khoa.
Sau hơn 7 năm công tác và trưởng thành trong môi trường kỹ thuật, đầu năm 2025, anh trở về công tác tại Bộ môn Địa chất biển và Dầu khí, Khoa Địa chất, Trường Đại học Khoa học tự nhiên. Với anh, sự trở về không chỉ là một lựa chọn nghề nghiệp mà còn là mong muốn kết nối nền tảng khoa học địa chất cơ bản với tư duy kỹ thuật dầu khí ứng dụng, mang đến cho sinh viên góc nhìn toàn diện hơn về ngành học.
Theo đuổi lĩnh vực Địa chất dầu khí, TS Nguyễn Tuấn lý giải: “Bản thân tôi bị cuốn hút bởi tính liên ngành và chiều sâu thời gian của ngành khoa học này. Từ những mẫu lõi đá nằm sâu hàng nghìn mét dưới đáy biển, kết hợp với dữ liệu địa vật lý từ giếng khoan và công nghệ học máy, các nhà khoa học có thể giải mã lịch sử địa chất hàng chục triệu năm của Trái Đất. Những chuyến khảo sát thực địa trong nước và quốc tế càng củng cố niềm đam mê của tôi”.
Anh nhớ lại chuyến thực địa tại Vịnh Phang Nga (Thái Lan) vào cuối năm 2025 cùng các nhà khoa học đến từ 9 quốc gia, và chuyến dẫn đoàn giảng viên, sinh viên khảo sát các cấu tạo đá granit, đới hút chìm cổ tại Quần đảo Mã Tổ (Đài Loan) vào tháng 7-8/2026. Trong những chuyến đi ấy, khoảnh khắc khiến anh ấn tượng nhất là khi quan sát hệ thống khe nứt tự nhiên trên các vách đá ngoài đảo xa và nhận ra sự tương đồng với mô hình toán học về tầng đá móng nứt nẻ mà nhóm đang nghiên cứu trong phòng thí nghiệm tại mỏ Bạch Hổ. Với anh, cảm giác nhận ra sự kết nối giữa quan sát thực địa và kết quả tính toán chính là vẻ đẹp của khoa học, cũng là động lực để anh tiếp tục gắn bó với nghề.
Niềm đam mê nghiên cứu được anh duy trì qua các công trình khoa học về địa chất dầu khí tại bể Cửu Long. Trong nghiên cứu đánh giá tầng chứa Miocen dưới tại mỏ Báo Đen, nhóm tập trung phân tích dữ liệu thử vỉa, động học dòng chảy và áp suất vỉa để xác định các thông số thấm – chứa và ranh giới địa chất ngầm, góp phần giảm thiểu rủi ro trong quá trình khai thác. Một nghiên cứu khác sử dụng phương pháp định tuổi đồng vị U-Pb trên khoáng vật zircon vụn, qua đó làm rõ nguồn cung cấp vật liệu trầm tích từ đất liền và quá trình vận chuyển cát ra bể Cửu Long trong thời kỳ Miocen sớm. Những kết quả này góp phần cung cấp cơ sở khoa học để nhận diện và đánh giá các tầng chứa dầu khí.
Không chỉ theo đuổi nghiên cứu chuyên môn, TS Nguyễn Tuấn còn tham gia biên soạn các tài liệu phục vụ công tác đào tạo. Sau cuốn sách Đánh giá tiềm năng và trữ lượng dầu khí năm 2023 (tháng 12/2025), anh tham gia đồng chủ biên giáo trình Địa chất khai thác dầu khí do Nhà xuất bản ĐHQG-HCM xuất bản, cùng TS Ngô Thường San và các giảng viên, nhà khoa học khác. Giáo trình hướng đến việc hệ thống hóa kinh nghiệm thực tiễn từ các mỏ dầu khí trên thềm lục địa Việt Nam thành nguồn học liệu tiếng Việt, giúp sinh viên kết nối kiến thức địa chất với kỹ thuật khai thác, từ phân tích mẫu lõi, địa vật lý giếng khoan, thử vỉa đến xây dựng mô hình địa chất 3D và quản lý khai thác mỏ.
“Nghiên cứu và giảng dạy không phải hai công việc tách biệt. Phương châm của tôi là đưa đề tài vào lớp học và đưa sinh viên vào đề tài, qua đó giúp người học tiếp cận những vấn đề thực tiễn ngay trong quá trình học tập”, TS Tuấn nói. Để đổi mới phương pháp giảng dạy, anh chủ động bổ sung kiến thức về ngôn ngữ, sư phạm và công nghệ. Trong giai đoạn làm nghiên cứu sinh tiến sĩ, anh hoàn thành thêm văn bằng đại học thứ hai ngành Ngôn ngữ Anh tại Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn; đồng thời tham gia chương trình Giảng viên nguồn ứng dụng AI (AiOV Trainer) năm 2025.
Người thầy mở cánh cửa để sinh viên vươn xa
Với TS Nguyễn Tuấn, trách nhiệm của người giảng viên không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức chuyên môn. Điều khiến anh hạnh phúc nhất là chứng kiến sự trưởng thành của những sinh viên từng rụt rè, lo lắng khi tiếp cận nghiên cứu. Từ những bước đầu làm quen với xử lý số liệu, chỉnh sửa báo cáo khoa học đến các chuyến khảo sát thực địa quốc tế, nhiều sinh viên đã dần khẳng định năng lực, đạt GPA trên 9.0, giành giải thưởng tại Pangaea, vào bán kết Euréka và tự tin ứng tuyển vào các diễn đàn thủ lĩnh sinh viên Đông Nam Á. “Khoảnh khắc nhìn học trò tỏa sáng, tôi nhận ra giá trị lớn nhất của người thầy là trao cho các em cơ hội và niềm tin rằng các em có thể vươn xa hơn giới hạn của chính mình”, anh chia sẻ.
Sự đồng hành ấy còn thể hiện qua những việc làm thiết thực nhằm hỗ trợ sinh viên có hoàn cảnh khó khăn. Khi đọc từng hồ sơ xin học bổng vượt khó, anh nhận ra phía sau mỗi trường hợp là một câu chuyện riêng: có em đến từ gia đình thuần nông, có em gặp biến cố đột xuất, phải vừa học vừa làm nhiều giờ mỗi ngày để trang trải chi phí. Với những sinh viên ấy, một suất học bổng đúng lúc không chỉ giúp giảm gánh nặng học phí mà còn là nguồn động viên tinh thần, tiếp thêm niềm tin để các em tiếp tục đến trường và theo đuổi ước mơ.
“Đằng sau mỗi bộ hồ sơ xin học bổng vượt khó là một câu chuyện đời thực mà mỗi lần đọc, tôi đều trăn trở. Qua việc kết nối, hướng dẫn sinh viên hoàn thiện hồ sơ và chứng kiến các em nhận được sự hỗ trợ từ Nhà trường, Khoa và cựu sinh viên, tôi cảm nhận rõ hơn giá trị nhân văn của môi trường đại học – nơi không một sinh viên nào bị bỏ lại phía sau vì hoàn cảnh kinh tế”, TS Tuấn nói.
Những đóng góp trong giảng dạy, nghiên cứu và công tác sinh viên đã mang đến cho TS Nguyễn Tuấn nhiều sự ghi nhận. Anh từng được vinh danh Cán bộ trẻ tiêu biểu ĐHQG-HCM các năm 2021, 2023 và danh hiệu Điển hình năm 2025; nhận Bằng khen của Chủ tịch UBND TP.HCM khi đạt danh hiệu Nhà giáo trẻ tiêu biểu TP.HCM các năm 2024, 2026 và Nhà giáo trẻ tiêu biểu cấp Trung ương năm 2026. Tuy nhiên, với anh, mỗi danh hiệu không phải là đích đến mà là dấu mốc nhắc nhở về trách nhiệm dẫn dắt, kết nối và tạo thêm cơ hội cho thế hệ sau.
Trong thời gian tới, TS Tuấn dự định tiếp tục phát triển các hướng nghiên cứu kết hợp trí tuệ nhân tạo và khoa học Trái Đất, mở rộng hợp tác quốc tế với các đối tác tại Đài Loan, Thái Lan, Hàn Quốc, Hoa Kỳ; đồng thời tìm kiếm thêm các dự án, học bổng và cơ hội trao đổi học thuật cho sinh viên. Anh cũng quan tâm đến những lĩnh vực mới như năng lượng tái tạo, lưu trữ carbon dưới lòng đất, địa nhiệt và khoáng sản chiến lược phục vụ chuyển đổi xanh.
Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, gửi đến sinh viên ngành Địa chất còn nhiều băn khoăn về tương lai, TSTuấn ví hành trình đại học như quá trình hình thành những tinh thể quý trong tự nhiên: phải trải qua áp suất cao, nhiệt độ lớn và sự bền bỉ của thời gian. Vì vậy, sinh viên không nên e ngại những môn học khó, những chuyến thực địa vất vả hay những thay đổi của thị trường lao động. “Tri thức là la bàn, nhiệt huyết là động lực”, anh nhắn gửi.
Còn với riêng mình, TS Nguyễn Tuấn mong muốn nhiều năm sau khi ra trường, sinh viên không chỉ nhớ đến anh như một người thầy trên bục giảng hay trong phòng thí nghiệm, mà còn là một người anh, người đồng hành tận tâm, luôn sẵn sàng lắng nghe, tiếp lửa và cùng các em đi qua những năm tháng thanh xuân tại Trường Đại học Khoa học tự nhiên.


