Sáng 22/5/2026, hội thảo với chủ đề “Bảo hộ và thương mại hóa sáng chế trong Trường đại học – Viện nghiên cứu” đã diễn ra tại Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM, nhằm nâng cao nhận thức và thúc đẩy hoạt động đăng ký, quản trị và thương mại hóa tài sản trí tuệ hình thành từ các hoạt động khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong môi trường đại học – viện nghiên cứu. 

Hội thảo do Trung tâm Sở hữu trí tuệ và Chuyển giao công nghệ (IPTC), Đại học Quốc gia TP.HCM phối hợp cùng Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM và Trung tâm Nghiên cứu, Đào tạo và Hỗ trợ, Tư vấn thuộc Cục Sở hữu trí tuệ – Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức, thu hút sự tham dự của đông đảo giảng viên, nhà khoa học, chuyên gia sở hữu trí tuệ và người học quan tâm đến hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ.

Phát biểu tại hội thảo, các diễn giả nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của sở hữu trí tuệ trong bối cảnh nghiên cứu khoa học không chỉ dừng lại ở công bố học thuật mà cần hướng đến hình thành tài sản trí tuệ có giá trị khai thác thực tiễn, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế tri thức.

Chuyên đề 1: Chia sẻ kinh nghiệm trong nhận diện tài sản trí tuệ hình thành từ hoạt động nghiên cứu

Trong chuyên đề “Chia sẻ kinh nghiệm trong nhận diện tài sản trí tuệ hình thành từ hoạt động nghiên cứu”, TS. Nghiêm Biên – Trưởng Bộ phận Đổi mới sáng tạo và Trưởng Bộ phận Sở hữu trí tuệ, Công ty Bosch Global Software Technologies – đã chia sẻ góc nhìn thực tiễn từ doanh nghiệp về quá trình nhận diện tài sản trí tuệ trong hoạt động R&D. Báo cáo nhấn mạnh một kết quả nghiên cứu thường chứa nhiều lớp quyền sở hữu trí tuệ như sáng chế, bí mật kinh doanh, quyền tác giả, kiểu dáng công nghiệp hay nhãn hiệu; do đó cần nhận diện đúng bản chất để lựa chọn hình thức bảo hộ phù hợp.

Diễn giả đồng thời giới thiệu quy trình nhận diện sáng chế thông qua việc xác định vấn đề kỹ thuật, chứng minh hiệu quả kỹ thuật, so sánh với các công nghệ hiện có và mở rộng phạm vi bảo hộ. Nhiều ví dụ thực tế trong lĩnh vực xe tự hành, vật liệu mới và AI công nghiệp cũng được đưa ra nhằm minh họa cách chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành tài sản trí tuệ có tiềm năng khai thác.

Chuyên đề 2: Đăng ký sáng chế từ kết quả nghiên cứu: Thực trạng và giải pháp

Ở chuyên đề “Đăng ký sáng chế từ kết quả nghiên cứu: Thực trạng và giải pháp”, PGS.TS. Từ Diệp Công Thành – Giám đốc Trung tâm Sở hữu trí tuệ và Chuyển giao công nghệ (IPTC), ĐHQG-HCM – đã phân tích bức tranh tổng quan về hoạt động đăng ký sáng chế trong khối đại học, viện nghiên cứu hiện nay. Báo cáo chỉ ra rằng sở hữu trí tuệ đang trở thành “hạ tầng cốt lõi” của năng lực cạnh tranh, thay vì chỉ là “sản phẩm phụ” của nghiên cứu khoa học. Diễn giả cũng nhấn mạnh sự khác biệt giữa bài báo khoa học và sáng chế: bài báo hướng đến lan truyền tri thức, trong khi sáng chế tập trung bảo hộ giải pháp kỹ thuật và phạm vi độc quyền.

Một số điểm nghẽn được chỉ ra gồm việc thiếu cơ chế chuyên nghiệp hóa trong nhận diện và xây dựng hồ sơ sáng chế, thiếu năng lực phản biện mang tính “thẩm định viên”, cũng như chưa có cơ chế quản trị tài sản trí tuệ tập trung và gắn trách nhiệm, chi phí rõ ràng. Từ đó, IPTC đề xuất mô hình quản trị sở hữu trí tuệ tập trung, chuyên nghiệp hóa hoạt động xây dựng và theo đuổi sáng chế, đồng thời tăng cường cơ chế sàng lọc, đánh giá và đầu tư theo tiềm năng thương mại hóa.

Chuyên đề 3: Khai thác và thương mại hóa sáng chế từ trường đại học, viện nghiên cứu

Trong chuyên đề “Khai thác và thương mại hóa sáng chế từ trường đại học, viện nghiên cứu”, TS. Nguyễn Hữu Cẩn – Quyền Viện trưởng Viện Khoa học Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ – đã làm rõ bản chất của hoạt động thương mại hóa tài sản trí tuệ. Theo đó, thương mại hóa không chỉ là hoạt động mua bán công nghệ, mà là quá trình chuyển hóa tri thức thành giá trị kinh tế – xã hội thông qua các hoạt động bảo hộ, quản trị, đánh giá, phát triển và khai thác tài sản trí tuệ. Báo cáo cũng giới thiệu các mô hình thương mại hóa phổ biến như li-xăng công nghệ, doanh nghiệp spin-off/startup hay liên doanh nghiên cứu với doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, diễn giả phân tích nhiều “điểm nghẽn” trong thương mại hóa tài sản trí tuệ hiện nay như việc đồng nhất số lượng bằng sáng chế với năng lực thương mại hóa, thiếu đánh giá đầy đủ về thị trường và rủi ro pháp lý, hay những bất cập trong cơ chế phân chia lợi ích giữa tổ chức và nhà khoa học.

Thông qua các tham luận và phần trao đổi chuyên sâu, hội thảo đã mang đến nhiều góc nhìn thực tiễn về hành trình từ nghiên cứu khoa học đến xác lập quyền sở hữu trí tuệ và thương mại hóa công nghệ. Sự kiện đồng thời góp phần thúc đẩy kết nối giữa nhà khoa học, cơ quan quản lý và doanh nghiệp trong xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, hướng đến nâng cao hiệu quả khai thác tài sản trí tuệ trong các cơ sở giáo dục đại học và viện nghiên cứu.