Trong danh sách các nhà khoa học được Hội đồng Giáo sư Nhà nước vừa công đạt chuẩn chức danh giáo sư, GS.TS Trần Lê Bảo Hà (Trường Đại học Khoa học tự nhiên) là nhà khoa học nữ duy nhất trong lĩnh vực Sinh học. Không chỉ là một nhà khoa học với 118 công bố khoa học, câu chuyện của cô còn là minh chứng cho tinh thần đam mê, quyết tâm và bền bỉ trên hành trình nghiên cứu, đặc biệt trong lĩnh vực vật liệu y sinh đầy thách thức.

Khát vọng từ hành trình học thuật: kỹ nghệ mô và khoa học chữa lành

Sinh năm 1975, tại tỉnh Bình Dương cũ (nay là TP.HCM), GS.TS Trần Lê Bảo Hà đã dành trọn vẹn hơn 23 năm để cống hiến cho sự nghiệp đào tạo và nghiên cứu khoa học, từ vị trí trợ giảng (từ 11/2001) đến giảng viên cao cấp và Trưởng Bộ môn Sinh lý học – Công nghệ sinh học động vật (từ 04/2015). Động lực lớn nhất dẫn dắt cô đến với con đường này, như lời chia sẻ, là “khát vọng được tìm tòi, khám phá, phát hiện cái mới”. 

Tuy nhiên, niềm đam mê khoa học thuần túy sớm được kết nối với giá trị thực tiễn: “Trong quá trình nghiên cứu, tôi đặc biệt quan tâm đến những loại tổn thương mà cơ thể con người khó tự phục hồi”. Chính sự đồng cảm và khao khát ứng dụng này đã thôi thúc GS.TS Trần Lê Bảo Hà tìm kiếm những phương pháp mới. Trong đó, việc nghiên cứu Vật liệu y sinh, Kỹ nghệ mô trở thành giải pháp với nhiều ưu điểm nổi trội trong cấy ghép điều trị bệnh.

Khi nhìn lại chặng đường dài với nhiều thăng trầm, cô Hà nhận ra khoa học chính là hành trình mình muốn đi đến cùng. Cô bày tỏ một cách chân thành: “Tôi nhận ra rằng mỗi khoảnh khắc trong hành trình khoa học đều đáng trân quý. Từ những giai đoạn khó khăn nhất đến những thành công đầu tiên. Điều đặc biệt thôi thúc tôi gắn bó lâu dài chính là khi kết quả nghiên cứu được như mong đợi, chứng kiến bệnh nhân thực sự thụ hưởng những kết quả mà nhóm nghiên cứu tạo ra”. 

 

Hành trình học thuật của cô Hà là một chuỗi những nỗ lực tự thân và thích nghi. Cô thẳng thắn chia sẻ về những trở ngại ban đầu vào đầu những năm 2000: ” Vào thời gian đó, điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu thốn, nhiều thí nghiệm làm hoài không ra, rồi thì ra nước ngoài học kỹ thuật, khi về lại không có trang thiết bị như họ để làm”. Thay vì bỏ cuộc, cô đã chọn giải pháp chủ động: “Cuối cùng, mình học được cách thích nghi, điều kiện có gì thì mình làm nấy, loay hoay và cũng đạt được các kết quả tốt”. 

Sự “loay hoay” bền bỉ này đã mang lại thành quả đáng nể. Cô Hà đã công bố tổng cộng 118 bài báo khoa học, trong đó có 45 bài báo trên tạp chí quốc tế có uy tín. Đáng chú ý hơn, chỉ trong vòng 2,5 năm trước khi nộp hồ sơ, cô đã công bố tới 21 bài báo quốc tế.

Đặc biệt, việc xuất bản 5 sách và 3 chương sách viết bằng tiếng Anh với các nhà xuất bản quốc tế lớn như Woodhead, InTech (2013) và Springer Nature (2021) là một cột mốc quan trọng. Cô chia sẻ: “Nó không chỉ khẳng định sự công nhận quốc tế đối với nghiên cứu của tôi và các đồng nghiệp, mà còn mở ra cơ hội chia sẻ kiến thức, kết quả nghiên cứu từ đó mang lại lợi ích cho cộng đồng”. 

Dù vậy, thách thức lớn nhất không chỉ nằm ở nghiên cứu mà còn ở khâu ứng dụng. Cô bày tỏ nỗi niềm: “Việc nghiên cứu đã đầy thử thách, việc đưa sản phẩm vào thử nghiệm, ứng dụng lại là một vấn đề khó khăn gấp bội. Điều tôi mong mỏi là các cấp quản lý, các cơ quan chức năng mở đường cho các sản phẩm “Made by Vietnam” để phục vụ cho người dân”.

 

Kim chỉ nam của người thầy: Nuôi dưỡng tư duy và phẩm chất

Trải qua nhiều giai đoạn công tác, từ trợ giảng đến Trưởng bộ môn, cô Hà khẳng định giai đoạn làm trợ giảng là khó khăn nhất do áp lực lần đầu truyền tải kiến thức và cân bằng nghiên cứu khi còn thiếu kinh nghiệm. Tuy nhiên, chính sự đam mê và lực lượng “đồng nghiệp trẻ luôn là nguồn động lực lớn; họ mang đến nhiệt huyết, sự hỗ trợ và niềm vui” đã giúp cô duy trì nhịp độ làm việc ổn định trong suốt hơn hai thập kỷ qua.

Trong công tác đào tạo, kim chỉ nam mà GS.TS Trần Lê Bảo Hà luôn gìn giữ là: “Đạt được mục tiêu khơi dậy niềm đam mê, nuôi dưỡng tinh thần tự học và phát triển tri thức của người học”. GS.TS Trần Lê Bảo Hà không chỉ hướng đến kiến thức mà còn kỳ vọng sinh viên rèn luyện được tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề, đồng thời phát triển toàn diện cả về tri thức nghề nghiệp.

Về năng suất nghiên cứu, bí quyết của cô cũng nằm ở đam mê. Theo cô, yếu tố quan trọng nhất là “sự đam mê, sự tò mò khoa học và nỗ lực không ngừng để tìm ra lời giải”. Nhờ đó, “mỗi thách thức trở thành cơ hội học hỏi, và bản thân luôn chủ động tìm kiếm giải pháp mới”.

Là nữ ứng viên giáo sư duy nhất của ngành Sinh học năm 2025, cô Hà ý thức rõ vai trò tiên phong của mình. Cô chia sẻ mong muốn bản thân trở thành người giữ vai trò truyền cảm hứng cho các nữ sinh muốn theo đuổi khoa học. “Phụ nữ trong nghiên cứu thường đối mặt với những thách thức riêng, như cân bằng thời gian giữa công việc cường độ cao và trách nhiệm gia đình. Tôi luôn tin rằng đam mê nghiên cứu khoa học và việc vun vén hạnh phúc gia đình có thể song hành và mỗi bên còn trở thành nguồn động lực hỗ trợ lẫn nhau”, GS.TS Trần Lê Bảo Hà nói.

Gửi gắm đến các sinh viên trẻ muốn dấn thân vào nghiên cứu, GS.TS Trần Lê Bảo Hà đúc kết bằng một thông điệp mạnh mẽ: “Nếu chỉ được chọn một điều để nhắn gửi, tôi sẽ nói với sinh viên rằng: hãy rèn luyện tinh thần thép, thể hiện ở sự đam mê, quyết tâm và “lì”. Chỉ khi thực sự yêu thích và quyết tâm thì các em mới vượt qua thử thách để gặt hái thành công”.  Đối với các nữ sinh ngành khoa học tự nhiên, cô dành lời khuyên đặc biệt về hành trang tinh thần: “Cần phải biết cân bằng giữa công việc và cuộc sống, hãy mang niềm vui, hạnh phúc về cho mình”.