Ngày 26/8, tại Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM, NCS Trần Minh Hồng Lĩnh, khóa tuyển 2019, đã bảo vệ thành công luận án tiến sĩ cấp Cơ sở đào tạo, ngành Sinh lý học thực vật, với đề tài “Tìm hiểu sự phát triển hoa và trái nhằm rút ngắn giai đoạn trưởng thành ở cây lúa (Oryza sativa L.)”, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS. Bùi Trang Việt và PGS.TS. Trần Thanh Hương.
Đề tài tập trung nghiên cứu giống lúa Oryza sativa L. cv. OM5451 – giống ngắn ngày, chất lượng cao, được trồng phổ biến tại Đồng bằng sông Cửu Long – nhằm rút ngắn chu kỳ sinh trưởng nhưng vẫn duy trì năng suất trong điều kiện biến đổi khí hậu. Trên cơ sở theo dõi chu kỳ sinh trưởng 95 ngày, NCS phân tích các biến đổi về hình thái, giải phẫu, sinh lý, sinh hóa và hoạt động của các hormone thực vật trong quá trình phát triển từ nảy mầm đến trưởng thành hột.
Kết quả cho thấy cytokinin, auxin, abscisic acid (ABA) và gibberellin có sự biến động theo từng giai đoạn phát triển, trong đó ABA tăng mạnh ở giai đoạn sữa, liên quan đến quá trình tích lũy tinh bột và hoàn thiện phôi. Phân tích qRT-PCR cũng ghi nhận xử lý GA3 làm tăng biểu hiện của hai gene Hd3a và RFT1.
Đáng chú ý, xử lý GA3 50 mg/L ở giai đoạn làm đòng giúp hột trưởng thành sớm hơn 9,1 ngày, đồng thời làm tăng trọng lượng 1.000 hột. Xử lý ethephon 50 mg/L ở giai đoạn sáp mềm và sáp rắn giúp rút ngắn thời gian trưởng thành lần lượt 10,1 ngày và 6,2 ngày.
Khi phối hợp GA3 50 mg/L ở giai đoạn làm đòng với ethephon 50 mg/L ở giai đoạn sáp rắn, thời gian trưởng thành hột được rút ngắn 12 ngày trong vườn thực nghiệm và 13 ngày trên ruộng, đồng thời làm tăng trọng lượng hột. Kết quả cho thấy tiềm năng ứng dụng chất điều hòa sinh trưởng trong kiểm soát thời gian sinh trưởng của cây lúa.
Nghiên cứu góp phần bổ sung cơ sở khoa học về sự phát triển hoa và hột ở giống OM5451, đồng thời mở ra hướng tiếp tục khảo sát cơ chế tác động của các chất điều hòa sinh trưởng và khả năng áp dụng trên các giống lúa khác tại Đồng bằng sông Cửu Long. Trong quá trình thực hiện, NCS Trần Minh Hồng Lĩnh đã công bố 01 bài báo trong nước và 02 bài báo quốc tế.
