Ngày 01/11, tại Giảng đường 1, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, ĐHQG-HCM đã tổ chức Chương trình phát động xây dựng mô hình “Trường học không ma túy” và hưởng ứng chiến dịch không một mình 2026 – phòng chống xâm hại trực tuyến. Chương trình tập trung nâng cao nhận thức, trách nhiệm và kỹ năng phòng ngừa tệ nạn ma túy, đồng thời trang bị cho cán bộ, giảng viên và sinh viên kiến thức, kỹ năng nhận diện, phòng tránh nguy cơ xâm hại trên không gian mạng.
Xây dựng môi trường học đường an toàn từ nhận thức đến hành động
Phát biểu tại chương trình, Thầy Văn Chí Nam – Phó Hiệu trưởng Nhà trường nhấn mạnh, bên cạnh nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và phục vụ cộng đồng, Trường Đại học Khoa học tự nhiên luôn xác định việc xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, văn minh và nhân văn là một nhiệm vụ quan trọng. Trong bối cảnh các phương thức tiếp cận ma túy ngày càng tinh vi, cùng những nguy cơ trên không gian mạng như lừa đảo, thao túng tâm lý, bắt nạt, quấy rối và xâm hại trực tuyến, sinh viên không chỉ cần trang bị tri thức chuyên môn mà còn phải có năng lực tự bảo vệ, trách nhiệm công dân số và bản lĩnh trước những tình huống rủi ro.
Từ định hướng đó, Hiệu trưởng đề nghị toàn Trường tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, trong đó lấy phòng ngừa và giáo dục làm trọng tâm; tăng cường trang bị kiến thức, kỹ năng nhận diện, phòng tránh, ứng phó và tìm kiếm hỗ trợ khi gặp nguy cơ. Đồng thời, cần xây dựng môi trường an toàn cả trong khuôn viên Trường lẫn trên không gian số; phát huy vai trò nêu gương, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, viên chức và người lao động trong việc quan tâm, đồng hành, kịp thời hỗ trợ sinh viên.
Đặc biệt, sinh viên được xác định là chủ thể tích cực trong quá trình xây dựng môi trường học đường an toàn, với tinh thần “Tự bảo vệ mình – Có trách nhiệm với bạn bè – Không thờ ơ trước nguy cơ của cộng đồng”. Mỗi sinh viên cần chủ động nói không với ma túy và các chất gây nghiện bất hợp pháp; tỉnh táo trước những lời mời, đường dẫn, tài khoản và mối quan hệ bất thường; kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, đồng thời lên tiếng và tìm kiếm sự hỗ trợ khi phát hiện nguy cơ. Nhà trường cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường phối hợp giữa Nhà trường, gia đình, cơ quan chức năng và cộng đồng để hình thành mạng lưới phòng ngừa, phát hiện, hỗ trợ và can thiệp kịp thời.
Phó Hiệu trưởng lưu ý, chương trình phát động không chỉ dừng lại ở một hoạt động mang tính nghi thức. Điều quan trọng là những thông điệp và cam kết phải được chuyển hóa thành nhận thức, hành động thường xuyên cùng các cơ chế phòng ngừa cụ thể tại từng đơn vị.
Cam kết trách nhiệm từ các đơn vị và sinh viên
Trong khuôn khổ chương trình, đại diện các đơn vị thuộc và trực thuộc Trường thực hiện nghi thức ký bản cam kết hành động phòng, chống tội phạm và tệ nạn ma túy, xây dựng mô hình “Trường học không ma túy”. Bản cam kết cụ thể hóa trách nhiệm của từng đơn vị trong công tác tuyên truyền, giáo dục, quản lý và phối hợp phòng ngừa, với những yêu cầu có thể theo dõi, đánh giá và triển khai thường xuyên.
Theo đó, các đơn vị có trách nhiệm lồng ghép nội dung phòng, chống ma túy vào sinh hoạt và hoạt động chuyên môn ít nhất một lần mỗi học kỳ; tổ chức ít nhất một hoạt động truyền thông trực tuyến mỗi quý; bảo đảm 100% viên chức, người lao động thuộc đơn vị ký cam kết không vi phạm tệ nạn xã hội, ma túy. Đồng thời, các đơn vị cần duy trì không gian làm việc, học tập an toàn; thiết lập đầu mối tiếp nhận thông tin về nguy cơ, dấu hiệu vi phạm; phối hợp với các đơn vị chức năng để tư vấn, hỗ trợ và báo cáo đúng thẩm quyền.
Đối với các đơn vị có phòng thí nghiệm liên quan đến hóa chất, cam kết còn gắn với việc bảo đảm các tiêu chuẩn an toàn và xây dựng mô hình “Phòng thí nghiệm an toàn – Không ma túy”, phù hợp với đặc thù hoạt động của Nhà trường. Các đơn vị cũng có trách nhiệm phối hợp kiểm tra, đánh giá, báo cáo và cung cấp minh chứng về quá trình triển khai, hướng đến đáp ứng bộ tiêu chí xây dựng mô hình “Trường học không ma túy”.
Bên cạnh trách nhiệm của các đơn vị, sinh viên được kêu gọi chủ động tham gia bằng việc đăng ký trực tuyến thực hiện cam kết tích cực phòng, chống tội phạm và tệ nạn ma túy. Đây không chỉ là sự hưởng ứng đối với chương trình mà còn là lời cam kết của mỗi sinh viên trong việc nói không với ma túy, chủ động bảo vệ bản thân, có trách nhiệm với bạn bè và góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh. Sự tham gia của sinh viên là yếu tố quan trọng để mô hình được lan tỏa từ cam kết của Nhà trường đến hành động cụ thể trong đời sống học tập hằng ngày.
Trang bị kỹ năng nhận diện và phòng tránh nguy cơ xâm hại trực tuyến
Cùng với nội dung phòng, chống ma túy, chương trình dành thời lượng cho chuyên đề “Không một mình – An toàn trước nguy cơ xâm hại trực tuyến”, do đồng chí Nguyễn Xuân Toàn, báo cáo viên thuộc Phòng An ninh mạng, Công an TP. Hồ Chí Minh trình bày.
Chuyên đề hướng đến việc nâng cao nhận thức của sinh viên trước những nguy cơ có thể phát sinh trong quá trình học tập, giao tiếp và tương tác trên môi trường số. Đây là nội dung thiết thực trong bối cảnh không gian mạng ngày càng gắn bó với đời sống của người trẻ, đồng thời tiềm ẩn nhiều hình thức lừa đảo, thao túng tâm lý, quấy rối và xâm hại. Qua đó, chương trình nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chủ động trang bị kỹ năng tự bảo vệ, tỉnh táo trước những mối quan hệ và lời mời bất thường, đồng thời tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp tình huống không an toàn.
Cũng trong ngày diễn ra chương trình, cuộc thi KHTN ZERO+ 2026 được tổ chức nhằm lan tỏa thông điệp xây dựng môi trường học đường không ma túy đến sinh viên. Vượt qua hơn 100 đội thi, 5 đội xuất sắc nhất gồm 25CGD, 25CSH2, 25DCH, 26KDL1 và 26SHH1 đã bước vào vòng chung kết với các phần thi về kiến thức phòng, chống ma túy, nhận diện nguy cơ và đề xuất giải pháp xây dựng môi trường học đường an toàn. Cuộc thi tạo cơ hội để sinh viên chủ động tìm hiểu, nâng cao nhận thức và thể hiện vai trò của mình trong việc chung tay phòng, chống ma túy tại Trường.
Thông qua chương trình, Trường Đại học Khoa học tự nhiên tiếp tục cụ thể hóa trách nhiệm xây dựng môi trường giáo dục an toàn, không ma túy và không có hành vi xâm hại trên không gian mạng. Mỗi đơn vị, cán bộ, giảng viên và sinh viên đều có vai trò trong việc hiện thực hóa mục tiêu chung: “Không ma túy trong học đường – Không xâm hại trên không gian mạng – Không thờ ơ trước nguy cơ – Không để bất kỳ ai phải đối diện với khó khăn một mình”.